Haksız fiil dosyalarında davanın kaderini çoğu zaman sorumluluk tartışması değil, tazminat hesabının nasıl kurulduğu belirler. TBK, HMK ve TKHK ekseninde ilerleyen bu dosyalarda talep kalemi eksik yazıldığında sonradan tamamlanması harç ve zamanaşımı sorunları doğurur; kalem yanlış adlandırıldığında ise usule aykırı işlem itirazlarıyla karşılaşılır.
Sorumluluğun Dört Unsurunu Ayrı Ayrı Kanıtlamak
Hukuka aykırı fiil, zarar, kusur ve illiyet bağı birbirinin yerine geçmez. Uygulamada en çok atlanan unsur illiyet bağıdır: zararın gerçekten o fiilden doğduğu gösterilmediğinde, kusur açıkça ortaya konsa bile talep karşılıksız kalır. Zararın bir bölümü davacının kendi davranışından kaynaklanıyorsa, birlikte kusur indirimi ihtimali baştan hesaba katılmalıdır.
Talep Kalemlerinin Ayrıştırılması
- Fiilî zarar: onarım, yenileme ve değer kaybı gibi mevcut malvarlığındaki azalma
- Yoksun kalınan kazanç: fiil olmasaydı elde edilecek gelir
- Bedensel zararlarda tedavi giderleri, çalışma gücü kaybı ve bakım ihtiyacı
- Ölüm hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze giderleri
- Manevi tazminat: kişilik değerlerinde meydana gelen ihlalin karşılığı
Hesabın Belgesi
Her kalem ayrı belgeye dayanmalıdır. Gelir kaybı iddiası için bordro, vergi beyanı veya meslek odası yazısı; onarım gideri için fatura ve keşif raporu; bakım ihtiyacı için sağlık kurulu raporu gerekir. Belge sunulamayan kalemlerde bilirkişi incelemesi talep edilecekse, incelemenin hangi veriye dayanacağı dilekçede gösterilmelidir.
Faiz ve Zamanaşımı
Faizin başlangıç tarihi kalem kalem farklılaşabilir. Haksız fiilde kural olarak zararın doğduğu an esas alınır; ancak temerrüde bağlanan kalemlerde ihtar tarihi öne çıkar. Zamanaşımı bakımından ise zararın ve failin öğrenilmesine bağlı kısa süre ile fiilin işlendiği tarihe bağlı uzun süre birlikte işler. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa, ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımı süresinin uygulanabileceği gözden kaçırılmamalıdır.
Miktarın Belirsiz Olduğu Dosyalarda Yöntem
- Zararın tümüyle hesaplanabilir olup olmadığı değerlendirilir.
- Hesaplanamıyorsa belirsiz alacak yapısı, hesaplanabiliyor ancak tamamı talep edilmiyorsa kısmi dava yapısı tercih edilir.
- Tercih edilen yapının harç, faiz ve ıslah bakımından sonuçları önceden çıkarılır.
- Bilirkişi raporundan sonra talep sonucunun artırılması için gerekli usul adımı zamanında atılır.
- Karşı tarafın kusur itirazına karşı delil listesi baştan hazırlanır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır. Zararın türü, belgelerin durumu ve olayın tarihi hesabı kökten değiştirebileceğinden, talep kurulmadan önce dosyanın hukuki incelemeden geçirilmesi gerekir.