Tazminat davalarında sonucu belirleyen unsur çoğu zaman haksızlığın büyüklüğü değil, zararın hesaplanabilir biçimde ortaya konulmasıdır. Rakama dönüştürülemeyen bir iddia, mahkeme tarafından ne kadar haklı görülürse görülsün hüküm altına alınamaz. Aşağıda TBK, HMK ve TKHK ekseninde tazminat hesabının kurgulanması ile itiraz adımları, usule aykırı işlem riski gözetilerek anlatılmaktadır.
Zararı Kalemlere Ayırmadan Hesap Yapılamaz
İlk adım, zararın tek bir toplam yerine kalemler hâlinde yazılmasıdır. Fiilen katlanılan giderler, elde edilemeyen kazanç, malın değerindeki azalma ve manevi zarar birbirinden ayrı temellere dayanır. Sözleşmeye aykırılıktan doğan dosyalarda ayrıca sözleşmenin ayakta tutulup tutulmadığına göre olumlu ya da olumsuz zararın istendiğinin belirtilmesi gerekir; bu ayrım yapılmadığında talep belirsiz kalır.
Belirsiz Alacak mı, Kısmi Dava mı?
Dava türünün seçimi, davanın en teknik kararıdır. Zararın miktarı davacıdan beklenemeyecek şekilde belirlenemiyorsa belirsiz alacak davası gündeme gelir; miktar bilinebiliyor ancak bir bölümü isteniyorsa kısmi dava söz konusudur. Yanlış tür seçildiğinde hukuki yarar yokluğundan ret veya faiz ve zamanaşımı bakımından beklenmedik sonuçlar doğar. Sonradan ıslah yoluyla talebin artırılması imkânı da seçilen türe göre farklı işler.
Faiz Türü ve Başlangıç Tarihi
Faiz talebi dilekçede açıkça yazılmadıkça hükmedilmez. Haksız fiilden doğan alacaklarda faiz kural olarak zararın doğduğu tarihten, sözleşmeye dayalı alacaklarda ise temerrüdün gerçekleştiği tarihten işler. İşin ticari olup olmamasına göre uygulanacak faiz türü de değişir. Bu üç unsurun hangisinin talep edildiği belirtilmediğinde, mahkeme talebi aşamayacağı için hesap davacı aleyhine daralır.
Bilirkişi Raporuna İtirazın Anatomisi
Rapora itiraz, sonuca katılmamak değil yöntemi tartışmaktır. İtirazda hangi verinin dikkate alınmadığı, hangi varsayımın dosyayla çeliştiği ve hangi hesap kaleminin eksik bırakıldığı tek tek gösterilmelidir. İtirazın rapor tebliğ edildikten sonra kanunda öngörülen kısa süre içinde sunulması gerekir; bu süre kaçırıldığında rapor esas alınarak hüküm kurulabilir.
Hak Kaybı Doğuran Usul Hataları
- Zamanaşımının hangi tarihte başladığının hiç değerlendirilmemesi
- Delil listesinin dilekçe ekinde sunulmaması
- Islah hakkının bir kez kullanılabileceğinin göz ardı edilmesi
- Karşı tarafın müterafik kusur savunmasına hiç cevap verilmemesi
- Manevi tazminatın miktarının dilekçede belirtilmemesi
Tazminat hesabı, dosyadaki belge kadar seçilen usule de bağlıdır. Talebinizin türü, faiz başlangıcı ve zamanaşımı bakımından dosyanızın somut verilerine göre bir hukukçuyla birlikte değerlendirme yapmanız yerinde olacaktır.