Sözleşmeye aykırılık iddiasında haklılık ile tahsil edilebilirlik farklı şeylerdir. Talep edilen tazminatın hangi kalemlerden oluştuğu, nasıl hesaplandığı ve hangi belgeye dayandığı gösterilemediğinde, ihlal kabul edilse bile hüküm altına alınan tutar beklentinin çok altında kalır.
Zararı Kalemlere Ayırmadan Hesap Kurulmaz
TBK çerçevesinde tazminat talebi, tek bir toplam rakam yerine ayrıştırılmış kalemler hâlinde kurulmalıdır:
- Fiili zarar: yapılan masraflar, ikame tedarik bedeli, iade edilen ödemeler
- Yoksun kalınan kâr: ihlal olmasaydı elde edilecek kazanç; ticari defterler ve emsal işlerle desteklenir
- Ceza koşulu: sözleşmede kararlaştırılmışsa, zarardan bağımsız istenebilirliği ayrıca değerlendirilir
- Faiz: türü, oranı ve başlangıç tarihi dilekçede açıkça belirtilir
Temerrüt Kurulmadan Talep Zayıf Kalır
Borçlunun temerrüde düşürülmesi çoğu talepte ön koşuldur. İhtarnamede ifa için verilen sürenin makul olması, hangi edimin talep edildiğinin açıkça yazılması ve sürenin sonunda hangi hakkın kullanılacağının belirtilmesi gerekir. Ayrıca ifadan dönme, aynen ifa ve tazminat talepleri birbirinin alternatifidir; ihtarda ve dilekçede bu tercihin tutarlı olması beklenir. Tutarsız beyanlar, karşı tarafa güçlü bir savunma alanı açar.
Dava Öncesi Adımlar ve Süre
- Sözleşme, ekleri ve tarafların sonraki yazışmaları birlikte yorumlanarak edimin kapsamı belirlenir.
- İhlalin gerçekleştiği tarih, teslim tutanakları ve muayene kayıtlarıyla sabitlenir.
- Ticari ve tüketici uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk kontrol edilir; TKHK kapsamındaki uyuşmazlıklarda ayrıca hakem heyeti sınırı gözetilir.
- Zamanaşımı hesaplanır; TBK'daki genel zamanaşımı süresi on yıl olmakla birlikte, sözleşme türüne göre daha kısa süreler öngörülmüş olabilir.
- Talep, belirsiz alacak veya kısmi dava tercihleri değerlendirilerek HMK usulüne uygun biçimde açılır.
Bilirkişi Raporuna İtirazın Kurgusu
Hesap uyuşmazlıklarında rapor belirleyicidir. Sonuç doğuran itiraz; hangi belgenin dikkate alınmadığını, hangi dönemin hesaplamaya dâhil edilmediğini ve doğru kabul edilen yöntemle ulaşılan alternatif rakamı gösterir. Yalnızca rapora itiraz ediyoruz denilerek verilen dilekçeler, ek rapor alınmasını dahi sağlayamaz.
Usule Aykırı İşlemin Doğurduğu Kayıp
Uygulamada en sık görülen hatalar; senetle ispat kuralının gözden kaçırılması nedeniyle tanıkla ispat edilemeyecek bir olgunun tanığa dayandırılması, delil listesinin süresinde sunulmaması ve ıslah imkânının zamanında kullanılmamasıdır. Bu eksiklikler esasa girilmeden sonucu belirler.
Yukarıdaki anlatım genel bilgi vermeyi amaçlar. Sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve ihlalin niteliği hem hesabı hem usulü değiştirebileceğinden, talep kurulmadan önce dosyanızın hukuki değerlendirmesinin yapılması yerinde olur.