Alacak uyuşmazlıklarında arabuluculuk süreci, çoğu zaman zamanaşımının son dönemine denk gelir. TBK, HMK ve TKHK kapsamındaki dosyalarda taraflar görüşme takvimini uzatırken, arka planda işleyen sürenin farkına varılmadığı hallerde talep hakkı zayıflar. Bu nedenle arabuluculuğa başlarken yapılması gereken ilk iş, sürecin süre üzerindeki etkisini yazılı olarak hesaplamaktır.
Sürecin Süreye Etkisi
Arabuluculuk başvurusunun yapıldığı an ile sürecin sona erdiği an, zamanaşımı hesabında iki kritik noktadır. Başvuru ile birlikte süre bakımından koruma sağlanır; ancak bu koruma sürecin tamamlanmasıyla sona erer ve kalan süre yeniden işlemeye devam eder. Son tutanağın düzenlendiği tarihin dosyada net biçimde saklanmaması, sonraki aşamada tartışma doğurur. Bu nedenle tutanağın bir örneği, kalan süre hesabıyla birlikte not edilmelidir.
Dava Şartı Arabuluculuk ile İhtiyari Süreci Ayırmak
Bazı uyuşmazlıklarda arabuluculuğa başvurmak dava açmanın ön koşuludur; bazılarında ise taraflar isteğe bağlı olarak bu yola gider. Ayrım önemlidir, çünkü zorunlu olduğu halde başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir. Buna karşılık zorunlu olmadığı halde yürütülen bir süreç, tarafların iradesine dayandığı için farklı sonuçlar doğurur. Talebin türü değiştikçe bu nitelik de değişebileceğinden, dava dilekçesindeki her talep kalemi için ayrı ayrı kontrol yapılmalıdır.
Zamanaşımını Kesen ve Durduran Haller
- Borçlunun borcu kabul eden yazılı veya fiili davranışları
- Kısmi ödeme yapılması ve bu ödemenin hangi kaleme mahsup edildiği
- İcra takibi başlatılması ve takibin akıbeti
- Dava açılması ile davanın usulden reddi arasındaki ilişki
- Taraflar arasında düzenlenen yeniden yapılandırma veya ödeme planı metinleri
Anlaşma Belgesinin Metni Neden Önemli
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, kapsamı bakımından dikkatle yazılmalıdır. Tüm alacakları kapsayan genel ibare içeren bir metin, sonradan talep edilmesi düşünülen kalemleri de kapsayabilir. Buna karşılık kalemler tek tek sayılmadan yapılan anlaşmalar, hangi borcun ödendiği konusunda yeni ihtilaf doğurur. Ödeme takvimi, gecikme halinde uygulanacak sonuç ve tarafların hangi taleplerden vazgeçtiği açıkça yazıldığında belge işlevini yerine getirir.
Uyarı
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir; sözleşmenizin türü ve alacağın doğduğu tarih süre hesabını tümüyle değiştirebilir. Görüşmelere başlamadan önce süre analizinin bir hukukçu tarafından yapılması, süreç uzasa dahi hak kaybı yaşanmamasını sağlar.