Sözleşmeden doğan tazminat taleplerinde davanın kaderi çoğu kez ihbarın yapıldığı gün belirlenir. TBK, bazı hâllerde alacaklıya sadece talep etme değil, durumu karşı tarafa süresinde bildirme külfeti de yükler. Bu bildirim yapılmadığında hak, esasa girilmeden zayıflar; yapıldığında ise temerrüt, faiz başlangıcı ve ispat dengesi alacaklı lehine kurulur.
İhbarın Üç Ayrı İşlevi
Birincisi temerrüde düşürmedir: muaccel bir borçta ihtar, borçluyu temerrüde düşürerek gecikme faizini ve doğacak zarardan sorumluluğu başlatır. İkincisi ayıp bildirimidir: satım ilişkisinde alıcının teslim aldığı malı gözden geçirip ayıbı bildirmesi beklenir; TKHK kapsamındaki tüketici işlemlerinde ise bu külfet aranmaz. Üçüncüsü ise sözleşmenin sona erdirilmesine yönelik bildirimlerdir; burada ihbar bir bilgilendirme değil, hakkın kullanıldığı andır.
Zamanaşımı Tablosunu Baştan Kurmak
- Haksız fiilden doğan taleplerde zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre ile fiil tarihinden itibaren işleyen uzun süre birlikte hesaplanır
- Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı süreleri uygulanabilir
- Sözleşmeye aykırılıktan doğan taleplerde kural olarak genel zamanaşımı süresi geçerlidir
- Kısmi dava açıldığında zamanaşımı yalnızca talep edilen kısım için kesilir
- Karşı tarafın borcu ikrar eden yazışması zamanaşımını kesen bir olgu olarak dosyaya konur
Talep Kalemlerini Ölçülebilir Yazmak
- Fiili zarar, yoksun kalınan kâr ve manevi zarar ayrı kalemler hâlinde gösterilir.
- Her kalem için dayanak belge numaralandırılarak eklenir.
- Faiz türü ve başlangıç tarihi ihtar tarihiyle ilişkilendirilerek açıkça belirtilir.
- Miktar tam olarak belirlenemiyorsa HMK'nın belirsiz alacak davasına ilişkin şartları değerlendirilir.
- Sözleşmede ceza koşulu varsa, bunun zararla ilişkisi ve indirim ihtimali önceden hesaplanır.
Karşı Tarafın Savunma Hattı
Tazminat davasında borçlu tarafı en çok koruyan savunmalar; zamanaşımı def'i, zararın ispat edilemediği, illiyet bağının kurulamadığı, zarar görenin kendi kusurunun bulunduğu ve zararın artmasına kendi davranışıyla katkı verdiği yönündeki iddialardır. Bu savunmalar cevap süresi içinde ileri sürülmediğinde bir kısmı sonradan dinlenmez; bu nedenle tebligatın alındığı gün süre hesabı yapılmalıdır.
Dava Öncesi Yapılabilecekler
Delil tespiti, ihtiyati tedbir ve gerektiğinde uzman görüşü alınması, dava açılmadan önce dosyanın gücünü belirgin biçimde artırır. Özellikle zamanla değişecek bir durum söz konusuysa, mevcut hâlin tespiti sonradan yapılacak bilirkişi incelemesinin dayanağını oluşturur. İhtiyari veya dava şartı niteliğindeki arabuluculuk kapsamı da uyuşmazlığın türüne göre baştan kontrol edilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir. Sözleşme metni, ihbar tarihi ve zarar kalemleri her dosyada farklı sonuç doğurduğundan, ihtarname gönderilmeden önce bir hukukçudan görüş alınması yararlı olur.