Haksız fiilden doğan tazminat davalarında talebin karşılanmaması çoğu zaman hakkın bulunmamasından değil, zararın hesaplanabilir biçimde ortaya konmamasından kaynaklanır. TBK zararın, kusurun ve nedenselliğin ispatını kural olarak talep edene yüklerken, HMK delillerin hangi aşamada bildirileceğini sıkı kurallara bağlar; ilişkide tüketici sıfatı varsa TKHK ayrı bir çerçeve getirir. Bu yazı tazminat hesabının ispatına ve usulden doğan kayıplara odaklanır.
Zarar Kalemlere Ayrılmadan Hesap Yapılamaz
Tek bir toplam rakam üzerinden kurulan talep, inceleme aşamasında dağılır. Maddi zarar; fiili kayıp, yoksun kalınan kazanç, tedavi ve bakım giderleri, değer kaybı gibi başlıklara ayrılmalı, her başlığın altına o kalemi doğrulayan belge yerleştirilmelidir. Manevi zarar ise rakamla değil, olayın ağırlığını ve sonuçlarını gösteren olgularla temellendirilir.
Kusur ile Nedensellik Ayrı Ayrı Kanıtlanır
Sık görülen hata, kusurun gösterilmesiyle zararın da ispatlandığının varsayılmasıdır. Karşı tarafın hatalı davrandığını göstermek yetmez; bu davranış ile ortaya çıkan sonuç arasındaki bağın da kurulması gerekir. Araya giren üçüncü kişi davranışı, zarar görenin kendi katkısı veya olaydan önce mevcut bir durum varsa bunların etkisi baştan hesaba katılmalıdır.
Hesap Raporuna Karşı Ne Yapılır
- Raporun hangi veriye dayandığı kalem kalem çıkarılır.
- Kabul edilen varsayımlar ile dosyadaki belgeler karşılaştırılır.
- Eksik değerlendirilen gider veya gelir kalemi ayrı bir liste hâlinde gösterilir.
- İtiraz, genel beyan yerine sayfa ve satır göstererek somutlaştırılır.
- Ek inceleme talebinin neyi değiştireceği açıkça yazılır.
Usulden Kaynaklanan Sessiz Kayıplar
Delil bildirme aşaması kaçırıldığında, elinizde bulunan güçlü bir belge dosyaya hiç girmeyebilir. Aynı şekilde talep sonucunun eksik veya belirsiz yazılması, sonradan yapılacak artırımın sınırlanmasına yol açabilir. Zamanaşımının işlemeye başladığı an ile olayın öğrenildiği an arasındaki fark da baştan not edilmeli; ihtarname ve yazışmaların tarihleri tek bir çizelgede tutulmalıdır.
Dosyayı Kurma Sırası
- Olay anı ve hemen sonrasına ait tutanak, rapor ve görüntüler toplanır.
- Zarar kalemleri tabloya dökülür, her satıra belge eşlenir.
- Karşı tarafın savunma ihtimalleri listelenip her birine karşı delil hazırlanır.
- Talep sonucu, hesabın mantığıyla uyumlu biçimde yazılır.
- Ara kontrol tarihleri belirlenip dosya belirli aralıklarla gözden geçirilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Zararın türü, tarafların sıfatı ve olayın gerçekleştiği koşullar hesabı önemli ölçüde değiştirebileceğinden, talep oluşturulmadan önce dosyaya özgü bir inceleme yapılmasında yarar vardır.