Ayıplı ifa iddiasının başarısı çoğu zaman iddianın haklılığından değil, ayıbın ve zararın ne kadar somut belgelendiğinden kaynaklanır. Talep edilen tazminat kalemi hesaplanabilir biçimde ortaya konmadığında dosya, hakkın varlığı kabul edilse bile miktar yönünden zayıflar. Aşağıda TBK, HMK ve TKHK ekseninde ayıp iddiasının delil ve hesap boyutu ele alınmaktadır.
Ayıbın Türü Hesabın Yönünü Belirler
Açık ayıp ile gizli ayıp ayrımı yalnızca teorik değildir; muayene ve bildirim yükümlülüğünün ne zaman doğduğunu, dolayısıyla karşı tarafın hangi savunmayı ileri süreceğini belirler. Ayıbın sonradan ortaya çıktığı iddia ediliyorsa, ayıbın niteliği gereği kullanım sırasında fark edilebilir olmadığı teknik olarak açıklanmalıdır.
Bildirimin Belgelenmesi
- Ayıbın fark edildiği tarihi gösteren ilk yazışma veya kayıt.
- Karşı tarafa yapılan bildirimin içeriği ve gönderim biçimi.
- Servis, montaj veya onarım kayıtları ve bunların tarih sırası.
- Ayıbın görsel kaydı: fotoğraf ve video dosyalarının oluşturulma bilgileri.
Bildirim tarihinin belirsiz kalması, dosyadaki en yaygın zayıflıklardan biridir. Telefonla yapılan görüşmeler sonradan ispat edilemediğinden, bildirimin yazılı bir kanala taşınması önem taşır.
Zarar Kalemlerini Ayrıştırmak
Talep tek bir toplam rakam olarak ileri sürüldüğünde, hesap denetlenemez hale gelir. Bunun yerine bedel farkı, onarım gideri, kullanılamamaktan doğan zarar ve varsa yapılan zorunlu masraflar ayrı kalemler halinde gösterilmelidir. Her kalem için dayanak belge, kalemin karşısına eklenmelidir. Belirsiz alacak veya kısmi talep tercihinin sonuçları da baştan değerlendirilmelidir; çünkü bu tercih, faiz başlangıcı ve harç bakımından farklı sonuçlar doğurur.
Delil Tespiti ve Bilirkişi İncelemesine Hazırlık
Ayıbın niteliği zamanla değişebiliyorsa, dava açılmadan önce delil tespiti yoluna gidilmesi dosyanın kaderini değiştirebilir. İnceleme yapılacak durumda; ürünün, yapının veya hizmetin ilk halinin korunması, değişiklik yapılmaması ve tespit sırasında hazır bulunulması gerekir. Bilirkişiye yöneltilecek sorular, incelemeden önce yazılı biçimde hazırlanmalıdır. Sorular ne kadar dar ve teknikse, rapor o kadar kullanılabilir olur.
Usul Yönünden Sık Karşılaşılan Kayıplar
Görevli mahkemenin veya tüketici uyuşmazlıklarında başvuru merciinin yanlış belirlenmesi, dava şartı niteliğindeki ön aşamanın atlanması ve talep sonucunun net yazılmaması, esasa girilmeden sonuç doğurabilir. Bu nedenle dilekçe hazırlanmadan önce yargı yolu, mercii ve talep sonucu birlikte kontrol edilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeve sunar. Sözleşmenin türü ve tarafların sıfatı hesabı değiştirebileceğinden, somut olayda belgeler incelenerek hukuki destek alınması önerilir.