Sözleşmeye aykırılık dosyalarında tartışma çoğu zaman ihlalin varlığında değil, zararın miktarında düğümlenir. TBK bakımından tazminat talebi; aykırılık, zarar, illiyet bağı ve kusur unsurlarının her birinin ayrı ayrı ispatını gerektirir. HMK bakımından ise bu ispatın hangi delille yapılabileceği baştan sınırlıdır. Bu rehber tazminat hesabını ispat edilebilir hale getirmeye odaklanır.
Zarar kalemlerini ayrıştırmadan hesap yapılmaz
Talep dilekçesinde tek bir toplam rakam yazmak, bilirkişi aşamasında dosyanın zayıflamasına yol açar. Zararın kalemlere bölünmesi gerekir: ifa edilmeyen edimin karşılığı, ikame tedarik nedeniyle katlanılan fark, gecikmeden doğan işletme kaybı, sözleşme uyarınca istenebilecek cezai şart ve varsa aşkın zarar. Her kalemin dayanağı ayrı belge olmalı; aynı belge iki kaleme birden dayanak gösterildiğinde mükerrer talep itirazı gündeme gelir.
Temerrüt ve ihtar zincirinin kurulması
Tazminatın başlangıç anı çoğu zaman temerrüde bağlıdır. Bu nedenle ihtarın içeriği, muhatabı ve tebliğ şekli hesapla doğrudan ilgilidir. İhtarnamenin yanlış adrese gönderilmesi, sözleşmede kararlaştırılan bildirim yöntemine uyulmaması veya süre verilmeden dönme beyanında bulunulması, esasen haklı olan tarafın talebini usul yönünden zayıflatır. Sözleşmede özel bir bildirim usulü öngörülmüşse, kanunun genel kuralı değil o usul esas alınır.
İspat aracını sözleşmenin niteliği belirler
- Belirli bir değerin üzerindeki işlemlerde senetle ispat kuralı ve istisnaları
- Tacirler arasındaki ilişkide ticari defterlerin ve teyit yazılarının değeri
- Elektronik yazışmaların delil başlangıcı olarak kullanılması
- Tüketici işlemi söz konusu ise TKHK kaynaklı özel korumaların devreye girmesi
- Teknik uyuşmazlıklarda dava öncesi delil tespiti talebi
Dava türü seçimi bir usul kararıdır
Zararın miktarı hesaplanabilir durumdaysa tam eda davası, hesap için karşı tarafın elindeki kayıtlar gerekiyorsa belirsiz alacak veya kısmi dava tercihi gündeme gelir. Bu seçim yalnızca harç meselesi değildir; yanlış tercih, faiz başlangıcı ve zamanaşımı bakımından telafisi güç sonuçlar doğurabilir. Islah imkânı bulunsa da, ıslahın da kendi süresi ve sınırı vardır.
Bilirkişi raporuna hazırlıklı girmek
Hesaba ilişkin dosyalarda rapor çoğu zaman kararın çekirdeğini oluşturur. Bu nedenle dosyaya sunulan hesap tablosunun; dayanak belgelere sayfa numarasıyla atıf yapan, varsayımlarını açıkça yazan ve alternatif senaryoyu da gösteren bir yapıda hazırlanması gerekir. Rapora itiraz süresi kısa olduğundan, itiraz metninin raporun yöntemine yönelmesi, sonucu tekrar etmesinden daha etkilidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmenin tipi, tarafların sıfatı ve kararlaştırılan özel hükümler sonucu değiştirebileceğinden, tazminat talebini yöneltmeden önce sözleşme metninin bütün olarak incelenmesinde yarar vardır.