Sözleşme ilişkisinde ayıp iddiası çoğu kez haklı olmasına rağmen, muayene ve ihbar külfetinin yerine getirildiği gösterilemediği için sonuçsuz kalıyor. TBK, HMK ve TKHK'nın ilgili hükümleri birlikte okunduğunda, ispatın büyük ölçüde teslim anıyla ihbar anı arasındaki kayıtlara dayandığı görülüyor.
Muayene ve İhbarın İzini Bırakmak
Alıcının, teslim aldığı şeyi işlerin olağan akışına göre incelemesi ve ayıbı uygun sürede satıcıya bildirmesi beklenir. Buradaki asıl mesele ihbarın yapılmış olması değil, yapıldığının kanıtlanabilmesidir. Telefonla yapılan bildirim sonradan tartışmalı hâle gelir; yazılı kanal üzerinden yapılan ve ulaştığı belgelenebilen bir bildirim ise tartışmayı bitirir. İhbar metninde ayıbın niteliği ve fark edildiği tarih açıkça yazılmalı, genel bir memnuniyetsizlik ifadesiyle yetinilmemelidir.
Açık Ayıp ve Gizli Ayıp Ayrımının İspata Etkisi
Gözle görülebilen bir ayıp teslim sırasında bildirilmemişse, sonradan ileri sürülmesi güçleşir. Buna karşılık ancak kullanımla ortaya çıkan gizli ayıplarda süre, ayıbın fark edildiği andan itibaren değerlendirilir. Bu nedenle dosyada iki tarihin ayrı ayrı belgelenmesi gerekir: teslim tarihi ve ayıbın ortaya çıktığı tarih. Satıcının ayıbı ağır kusuruyla gizlediği hâllerde ise süre sınırlamasına dayanılamayacağı için, bu iddiayı destekleyen yazışmalar ayrı bir başlık altında toplanmalıdır.
Seçimlik Haklar ile Delil Setinin Uyumu
- Sözleşmeden dönme talebi için ayıbın önemli olduğunu gösteren teknik veri gerekir.
- Bedelde indirim talebi, indirilecek tutarın hesabına dayanak oluşturacak belge ister.
- Onarım talebinde önceki onarım girişimleri ve sonuçları gösterilmelidir.
- Ayıpsız misli ile değişim talebinde ürünün mevcut durumu korunmalıdır.
Delil Tespitini Ertelememek
Ayıp iddiasının konusu zamanla değişen, bozulan veya onarımla izi silinen bir şeyse, dava açılmasını beklemeden delil tespiti yoluna gidilmesi çoğu zaman dosyanın kaderini belirler. Onarım yaptırmak zorunlu hâle geldiyse, onarım öncesindeki durum ayrıntılı biçimde görüntülenmeli ve sökülen parçalar saklanmalıdır. Karşı tarafa haber verilmeden tek yanlı yaptırılan incelemelerin ispat gücü sınırlı kalacağından, mümkün olduğunca karşılıklı katılımla tespit tercih edilmelidir.
Bu metin genel çerçeveyi aktarmak için hazırlanmıştır; sözleşmenin türü ve tarafların sıfatı uygulanacak hükümleri değiştirebilir. Adım atmadan önce sözleşmenizi ve yazışmalarınızı bir hukukçuya incelettirmeniz yararlı olur.