Haksız fiil davalarında sorumluluğun varlığı kabul edilse bile, tazminat çoğu zaman talep edilenin altında hükmedilir. Bunun nedeni genellikle hukuki değil hesabidir: zarar kalemleri ölçülebilir biçimde kurulmamıştır. TBK ve HMK çerçevesinde yürüyen bu davalarda, tüketici ilişkisi varsa TKHK hükümleri de tabloya girer.
Sorumluluğun Dört Unsurunu Ayrı Ayrı Kanıtlamak
Fiil, hukuka aykırılık, zarar ve illiyet bağı tek bir anlatıma sıkıştırıldığında, savunma en zayıf halkayı hedefler. Uygulamada en çok kopan halka illiyet bağıdır: olay ile zarar arasındaki neden-sonuç ilişkisi, araya giren başka etkenlerle birlikte değerlendirilir. Bu nedenle olay anına ilişkin kayıtlar ile zararın ortaya çıktığı ana ilişkin kayıtlar arasındaki zaman aralığı belgeyle kapatılmalıdır.
Hesabın Omurgası: Kalem Kalem Zarar
- Fiili zarar: onarım, yenileme, tedavi ve bakım giderleri
- Kazanç kaybı: kesintiye uğrayan gelirin belgelenmiş dayanağı
- Çalışma gücü kaybı: rapor ve oranın hesaba yansıtılması
- Manevi zarar: olayın ağırlığı ve tarafların durumu
- Yargılama giderleri ve önceden yapılan tespit masrafları
Her kalem için "dayanak belge - tutar - tarih" üçlüsü tabloya işlendiğinde bilirkişi raporu da bu yapıyı izler ve itiraz edilecek noktalar netleşir.
Faiz ve Talep Türü Tercihi
Faizin başlangıç tarihi, temerrüt ile haksız fiil tarihinin karıştırılması nedeniyle sıkça hatalı yazılır. Talep türü bakımından belirsiz alacak, kısmi dava ve tam dava seçenekleri arasındaki tercih ise hem zamanaşımı hem harç sonuçları doğurur. Rapor sonrasında talebin artırılması ihtimali baştan öngörülmeli, bunun için uygun dava türü seçilmelidir.
Usule Aykırı İşlemin Doğurduğu Kayıp
Delillerin dilekçeler aşamasında açıkça bildirilmemesi, sonradan sunulan belgenin değerlendirme dışı kalmasına yol açabilir. Bilirkişi raporuna itiraz süresinin kaçırılması ise rapordaki hatalı varsayımların hükme esas alınması sonucunu doğurur. İtiraz dilekçesi genel eleştiri yerine, raporun hangi sayfasındaki hangi kabulün hangi belgeyle çeliştiğini göstermelidir.
Karşı Tarafın Kusur İndirimi Savunması
Müterafik kusur iddiası, tazminatı doğrudan azaltan en yaygın savunmadır. Bu iddiaya karşı hazırlık, olay yeri kayıtları, güvenlik görüntüleri ve tanık beyanlarının erken toplanmasıyla yapılır. Zararın artmasının önlenmesi için makul adımların atıldığının gösterilmesi de indirim tartışmasında lehe sonuç doğurur.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; olayın türü, tarafların sıfatı ve zararın kapsamı hesabı bütünüyle değiştirebilir. Belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme alınması, talep tutarının gerçekçi kurulmasını sağlar.