Haksız fiilden doğan zararlarda dosyanın kaderini çoğu zaman olayın kendisi değil, olaydan sonraki ilk haftalarda atılan adımlar belirler. Türk Borçlar Kanunu, zararın giderilmesi talebini belirli zamanaşımı sürelerine bağlamış; Hukuk Muhakemeleri Kanunu ise ispat ve delil sunma bakımından kendi usul takvimini kurmuştur. İhbar, ihtar ve delil tespiti gibi adımlar bu iki takvimin kesiştiği noktada yer alır.
İhbar ile İhtarın Karıştırılmaması
Uygulamada aynı anlamda kullanılsa da bu iki işlemin hukuki işlevi farklıdır. İhtar, borçluyu temerrüde düşürmeye ve talebi somutlaştırmaya yarar. İhbar ise üçüncü kişiye, örneğin sigortacıya veya rücu ilişkisi bulunan tarafa, olayın bildirilmesidir. İhbarın süresinde yapılmaması, esas talep haklı olsa bile güvence kaybına yol açabilir. Bu nedenle olayın hemen ardından kime ne bildirileceği listelenmelidir.
Zamanaşımının İki Katmanı
Haksız fiil sorumluluğunda zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre ile fiilin işlendiği tarihten itibaren işleyen uzun süre şeklinde iki katmanlıdır. Bu ikili yapı iki yönlü risk doğurur: öğrenme tarihinin geç kabul edileceği varsayımıyla beklemek de, uzun süreyi göz ardı etmek de hak kaybına yol açar. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımının etkisi ayrıca değerlendirilmelidir. Bu değerlendirmenin sonucu dilekçede açıkça gerekçelendirilmelidir.
İhtarname Hazırlarken Dikkat Edilecekler
- Zararın kalem kalem gösterilmesi; toplu ve yuvarlak rakamdan kaçınılması
- Ödeme için makul ve açık bir süre tanınması
- Muhatabın tam unvan ve adresle doğru belirlenmesi
- Tebliğ tarihinin ispatlanabilir bir yöntemle kayıt altına alınması
- Sonraki dava dilekçesiyle çelişecek tutar ve tarih beyanlarından kaçınılması
Delilin Kaybolmadan Sabitlenmesi
- Olay yerine ve zarara ilişkin görüntüler tarih bilgisiyle birlikte saklanır.
- Değişmesi muhtemel durumlar için mahkemeden delil tespiti istenmesi değerlendirilir.
- Tanık bilgileri, olayın hemen ardından iletişim bilgisiyle birlikte not edilir.
- Onarım veya tedavi giderleri belgelendirilir; ödeme kayıtları ayrı klasörde toplanır.
- Karşı tarafın olay sonrası beyanları, yazışma biçimiyle muhafaza edilir.
Talebin Yapılandırılması
Maddi zarar, yoksun kalınan kazanç ve manevi tazminat farklı ispat ölçütlerine tabidir. Hepsinin tek kalem hâlinde istenmesi, hesaplamayı ve inceleme sürecini güçleştirir. Kalemlerin ayrıştırılması, hem harç planlamasını doğru kurar hem de kısmi kabul ihtimalinde hangi kalemin neden reddedildiğini görünür kılar.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir; olayın türü, tarafların sıfatı ve varsa sigorta ilişkisi sonucu değiştirebilir. Kendi olayınızda ihbar ve ihtar takvimini, belgeleri inceleyecek bir hukukçuyla belirlemeniz uygun olacaktır.