Sözleşmeye aykırılık dosyalarında tartışma çoğu zaman ihlalin varlığında değil, tazminatın nasıl hesaplandığında düğümlenir. Aynı olayda hesabı farklı kuran iki dilekçe, çok farklı sonuçlar doğurur. Bu rehber tazminat kalemlerinin ayrıştırılmasını, temerrüdün hesaba etkisini ve bilirkişi raporuna itiraz aşamasını ele alıyor.
Zarar Kalemleri Ayrılmadan Hesap Yapılamaz
Sözleşmenin ayakta kaldığı ve ifanın istendiği hâlde talep edilen zarar ile sözleşmeden dönülerek istenen zarar aynı şey değildir. İlkinde ifanın gerçekleşmemesinden doğan kayıp, ikincisinde sözleşmeye güvenilerek yapılan giderler öne çıkar. Talebin bu ayrım gözetilmeden yazılması, sonradan düzeltilmesi güç bir çelişki yaratır. Kâr kaybı isteniyorsa, kaybın varsayıma değil önceki dönem verilerine ya da imzalanmış üçüncü kişi sözleşmelerine dayandırılması gerekir.
Temerrüt ve İhtarın Hesaba Etkisi
Faizin başlangıcı, çoğu dosyada tazminatın kendisi kadar tartışmalıdır. Belirli vadeli borçlarda vadenin gelmesi yeterliyken, diğer hâllerde alacaklının ihtarı gerekir. İhtarın içeriği de önemlidir: verilen süre, istenen edim ve süre sonunda kullanılacak seçimlik hak açıkça yazılmalıdır. Cezai şart kararlaştırılmışsa, bunun ifayla birlikte mi yoksa ifa yerine mi istenebileceği sözleşme metninden okunmalıdır.
Talebi Dilekçede Kurma Biçimi
- İhlal tarihini ve ihlalin somut görünümünü belirleyin.
- Her zarar kalemini ayrı satırda, dayanak belgesiyle eşleştirin.
- Hesabın tam olarak yapılamadığı hâllerde belirsiz alacak veya kısmi dava tercihini gerekçelendirin.
- Faiz türü ve başlangıç tarihini talep sonucunda ayrıca gösterin.
- Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuğun dava şartı olduğunu unutmayın.
Usule Aykırı İşlem: Hesabı Çürüten Adımlar
Arabulucuya başvurmadan açılan davanın usulden reddi, ıslah hakkının zamanında kullanılmaması, harca esas değerin eksik gösterilmesi ve zamanaşımı savunmasının gözden kaçırılması en pahalı hatalardır. Sözleşmeye aykırılıktan doğan alacaklarda kanunun öngördüğü zamanaşımı sürelerinin uyuşmazlık türüne göre değişebildiği, dosya açılmadan kontrol edilmelidir.
Bilirkişi Raporuna İtiraz
Rapor geldiğinde itiraz, genel bir memnuniyetsizlik beyanı olarak yazılmamalıdır. Hangi belgenin incelenmediği, hangi varsayımın hangi sözleşme hükmüne aykırı olduğu ve hesabın hangi kaleminde hata bulunduğu sayfa ve satır göstererek belirtilmelidir. Süresinde yapılmayan itiraz, raporun benimsenmesi sonucunu doğurabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tazminat hesabı sözleşme metnine ve delil durumuna göre değiştiğinden, dosyanız için ayrıca hukuki değerlendirme alınması gerekir.