Haksız fiilden doğan tazminat dosyalarında rakam, çoğu zaman tek başına belgelerden değil; kusurun nasıl paylaştırıldığından çıkar. TBK ve HMK çerçevesinde, tüketici ilişkisiyle kesiştiğinde TKHK da devreye giren bu uyuşmazlıklarda kusur oranı tartışması, hesabın tamamını yeniden şekillendirir.
Dört Unsurun Hepsi Ayrı Ayrı İspatlanır
Haksız fiil sorumluluğu; hukuka aykırı fiil, zarar, kusur ve illiyet bağı unsurlarının birlikte bulunmasını gerektirir. Uygulamada dosyaların zayıf halkası genellikle illiyet bağıdır: zarar açıkça belgelenmiş olsa bile, bu zararın davalının fiilinden doğduğu gösterilemediğinde talep karşılıksız kalır. Bu nedenle delil planı, dört unsuru ayrı ayrı hedefleyecek biçimde kurulmalı; her belgenin hangi unsuru kanıtladığı dosya içinde işaretlenmelidir.
Kusur Oranı Hesabı Nasıl Değiştirir?
Zarar görenin de olayın doğmasında veya büyümesinde payı varsa, tazminattan indirim gündeme gelir. Buradaki tartışma teknik bir bilirkişi tartışmasıdır ve raporun hangi olgusal kabullere dayandığına bakılarak yürütülür. Kusur dağılımına itiraz ederken, oranın yüksek bulunduğunu söylemek yetmez; raporun hangi olayı hiç değerlendirmediği, hangi tanık beyanını dışarıda bıraktığı gösterilmelidir. Zararı azaltma yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği de ayrıca not edilmelidir.
Zamanaşımında İki Sürenin Birlikte İşlemesi
Haksız fiilde zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre ile fiilin gerçekleştiği andan itibaren işleyen uzun sürenin birlikte değerlendirilmesiyle bulunur. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımının uygulanabildiği haller vardır. Bu ikili yapı gözden kaçtığında, dosya esasa hiç girilmeden zamanaşımı def'i ile karşılaşır. Öğrenme tarihinin neyle belgelendiği bu yüzden başlı başına bir delil sorunudur.
Ceza Dosyasındaki Delilin Hukuk Dosyasına Taşınması
Aynı olaydan ceza soruşturması yürüyorsa, oradaki keşif tutanağı, uzman raporu ve tanık ifadeleri hukuk dosyası için değerli bir kaynaktır. Bu belgelerin dosyaya getirtilmesi talebi, dilekçede dosya numarası ve hangi belgenin istendiği belirtilerek yapılmalıdır. Genel bir "ceza dosyasının celbi" talebi, çoğu zaman gecikme dışında bir sonuç üretmez. Ceza mahkemesinin maddi olguya ilişkin kesinleşmiş tespitlerinin hukuk yargılamasındaki etkisi de ayrıca değerlendirilmelidir.
İtirazı Somutlaştıran Cümle Kalıpları
- "Raporun ... numaralı tablosunda kabul edilen tarih, dosyadaki tutanakla çelişmektedir."
- "Kusur dağılımında ... tarihli tanık beyanı hiç değerlendirilmemiştir."
- "Zarar hesabı, ... tarihli faturayı kapsam dışı bırakmıştır."
- "Faiz başlangıcı, temerrüdün doğduğu tarih yerine dava tarihi esas alınarak kurulmuştur."
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Olayın gerçekleşme biçimi, tarafların sıfatı ve mevcut belgeler kusur değerlendirmesini tümüyle değiştirebilir; dosyanızın kendi koşullarını bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz uygun olur.