Ticari nitelikteki para alacağı ve tazminat taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurulması, birçok uyuşmazlıkta dava şartıdır. Bu şartın atlanması, davanın esasına hiç girilmeden usulden reddine yol açar. Bu rehber, TBK, HMK ve TKHK ekseninde sözleşme ihlali kaynaklı taleplerde arabuluculuk basamağını ve sonrasındaki itiraz noktalarını ele alır.
Önce sınıflandırma: hangi talep arabuluculuğa tabi
Aynı sözleşmeden doğan taleplerin tamamı aynı rejime tabi olmayabilir. Para alacağı ve tazminat istemleri zorunlu arabuluculuk kapsamına girerken, ihtiyati tedbir talebi ya da tespit nitelikli bazı istemler farklı değerlendirilir. Dolayısıyla dilekçe hazırlanmadan önce talepler kalem kalem yazılıp her birinin karşısına kapsam bilgisi işlenmelidir. Kısmi kapsam hâlinde başvurunun tüm talepleri içerecek şekilde yapılması, sonraki tartışmayı baştan keser.
Başvuru formunun içeriği sonucu belirler
- Taraf bilgileri, özellikle şirketlerde ticaret sicil bilgisiyle birebir uyumlu olmalıdır
- Uyuşmazlık konusu, sözleşmenin hangi hükmünün ihlal edildiği belirtilerek tanımlanmalıdır
- Talep, mümkün olduğunca miktar veya hesaplama yöntemiyle gösterilmelidir
- Sözleşme, ihtarname ve teslim-kabul belgeleri başvuruya eklenmelidir
- Yetkili arabuluculuk bürosunun doğru seçilmesi gerekir
Süreç yürürken yapılması gerekenler
- Toplantı davetlerinin ulaştığı adres ve iletişim kanalı kayıt altına alınır.
- Karşı tarafın sunduğu belgeler, ileride dava dosyasına da girecek biçimde tarihli olarak arşivlenir.
- Görüşmede yapılan kabul veya ikrar niteliğindeki beyanların tutanağa nasıl geçtiği kontrol edilir.
- Anlaşma sağlanırsa metnin infazı mümkün olacak açıklıkta yazıldığı denetlenir.
- Anlaşmama hâlinde son tutanağın aslı ya da örneği güvenli biçimde saklanır; dava dilekçesinin eki olacaktır.
Usule aykırı işlem: en sık düşülen hatalar
Uygulamada dava, çoğu zaman esas nedeniyle değil, arabuluculuk basamağındaki biçimsel eksiklikler nedeniyle sekteye uğrar. Yetkisiz büroya yapılan başvuru, tarafın unvanının hatalı yazılması, dava dilekçesinde arabuluculuk sürecinde ileri sürülmeyen yeni bir talebin eklenmesi ve son tutanağın dilekçeye eklenmemesi bu hataların başında gelir. Ayrıca sürecin sonlanmasından sonra dava açmak için tanınan sürenin takvime bağlanmaması ciddi hak kaybı doğurur.
Anlaşma belgesi ile mahkeme kararı arasındaki fark
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, kanunda öngörülen koşullar sağlandığında icra edilebilirlik kazanır. Ancak belgede edimlerin ne zaman, hangi hesaba ve hangi karşılık için yerine getirileceği açık yazılmamışsa, uygulama aşamasında yeni bir uyuşmazlık doğar. Bu nedenle anlaşma metni, bir sözleşme titizliğiyle kaleme alınmalı; ödeme takvimi, temerrüt sonucu ve karşılıklı ibra kapsamı tereddüde yer bırakmayacak biçimde yazılmalıdır.
Bu içerik genel bilgi vermek için hazırlanmıştır. Sözleşme metninizin kendine özgü hükümleri süreci değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde dosyanızı bir hukukçuya inceletmeniz uygun olur.