Sözleşmeye aykırılık iddiasında ilk kritik eşik, ihbarın hukuka uygun biçimde yapılması; ikincisi ise uyuşmazlığın hangi mahkemenin önüne taşınacağıdır. Bu iki adımda yapılan usule aykırı işlem, alacak esasen haklı olsa bile davanın usulden reddiyle sonuçlanabilir.
İhbarın Hukuki İşlevi ve Şekli
Türk Borçlar Kanunu sisteminde ihbar, çoğu zaman karşı tarafı temerrüde düşürmenin, süre vermenin veya sözleşmeden dönme hakkını kullanmanın ön şartıdır. İhbarın içeriğinde hangi edimin, hangi tarihte, hangi ölçüde ifa edilmediği; verilen ek sürenin başlangıcı ve süre sonunda kullanılacak seçimlik hak açıkça yazılmalıdır. Muğlak yazılmış bir ihtar, sonraki aşamada dönme mi tazminat mı talep edildiğinin belirsiz kalmasına yol açar.
İhbarın ispatı için noter kanalı en sağlam yoldur; e-posta veya KEP kullanılacaksa sözleşmede kararlaştırılan bildirim adresi ve yöntemi birebir izlenmelidir. Sözleşmede özel bir bildirim usulü varsa, ona aykırı yapılan ihbar geçersiz sayılabilir.
Hangi Mahkeme: Üç Yollu Ayrım
- Taraflardan biri tüketici, işlem tüketici işlemi ise TKHK kapsamında tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi devreye girer.
- Her iki taraf da tacir ve uyuşmazlık ticari işletmeyi ilgilendiriyorsa asliye ticaret mahkemesi görevlidir.
- Bunların dışındaki adi sözleşme ilişkilerinde asliye hukuk mahkemesi genel görevli mahkemedir.
Ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi arasındaki ilişki görev ilişkisidir; yanlış seçim görevsizlik kararı doğurur ve dosyanın doğru mahkemeye gönderilmesi için kanunda öngörülen süre içinde başvuru yapılması gerekir.
Yetki Sözleşmesi ve İfa Yeri Tartışması
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun genel kuralı davalının yerleşim yeri mahkemesidir; sözleşmeden doğan davalarda sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesi de yetkilidir. Ancak yalnızca tacirler ve kamu tüzel kişileri geçerli yetki sözleşmesi yapabilir. Tüketiciyle imzalanan tip sözleşmedeki yetki kaydı, tüketicinin kendi yerleşim yerindeki mahkemeye başvurmasını engellemez.
Dava Şartı Arabuluculuk Atlanırsa Ne Olur
Konusu para alacağı veya tazminat talebi olan ticari uyuşmazlıklarda ve tüketici uyuşmazlıklarının belirli bölümünde arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Son tutanak dosyaya eklenmeden açılan dava, esasa girilmeksizin usulden reddedilir. Arabuluculuk aşamasında ileri sürülmeyen alacak kalemlerinin sonradan dava edilmesi de kapsam tartışması yaratır; bu nedenle başvuru formundaki talep tanımı, dava dilekçesindeki taleple örtüşecek şekilde yazılmalıdır.
Kapanış Notu
Sözleşme uyuşmazlıklarında ihbar metninin bir cümlesi, dosyanın hangi hukuki temele oturacağını belirleyebilir. Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amacı taşır; sözleşmenizin kendi hükümleri ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebileceğinden, ihtar gönderilmeden önce hukuki destek alınması önerilir.