Ayıplı ifadan doğan uyuşmazlıklarda taraflar çoğunlukla ayıbın varlığı üzerinde tartışır; dosyayı asıl belirleyen ise tazminatın hangi kalemlerden oluştuğu ve bu kalemlerin nasıl hesaplandığıdır. TBK, HMK ve TKHK ekseninde bu rehber, hesabın kurulması ile rapora itirazın tekniğine odaklanıyor.
Bildirimden Hesaba Giden Zincir
Tazminat hesabı, ayıbın ne zaman fark edildiği ve ne zaman bildirildiğiyle başlar. Gözden geçirme ve bildirim tarihleri belirsizse, hesabın başlangıç anı da belirsiz kalır. Bu nedenle ihtarname, e-posta yazışması, servis kaydı veya teslim tutanağı gibi tarihi sabitleyen her belge, hesaplama ekinin ilk sırasına konulmalıdır.
Hesabın Kalemlere Bölünmesi
- Seçimlik hakka göre değişen ana kalem: bedel indirimi, onarım gideri veya sözleşmeden dönme hâlinde iade
- Ayıbın giderilmesi için yapılan zorunlu masraflar ve nakliye giderleri
- Kullanımdan yoksun kalma nedeniyle doğan zarar
- Sözleşmenin kurulmasına ilişkin giderler ile sonuçsuz kalan hazırlık masrafları
- Temerrüt tarihinden işletilecek faiz ve faiz türü
Bilirkişi Raporuna İtirazın Tekniği
- Rapordaki tespit ile hesap ayrımı yapılır; itiraz hangi kısma yönelikse ayrı başlıkta yazılır.
- Kullanılan birim fiyatın kaynağı ve tarihi sorgulanır.
- Hesaplamada esas alınan tarihin sözleşme mi teslim mi olduğu açıkça sorulur.
- İhmal edilen kalem varsa, dosyadaki hangi belgeye dayandığı sayfa numarasıyla gösterilir.
- Ek rapor mu yeni bilirkişi mi istendiği, gerekçesiyle birlikte netleştirilir.
Talep Sonucunu Erken Sabitlemenin Riski
Zararın miktarı dava açılırken tam olarak belirlenemiyorsa, dava türünün seçimi hesabın kaderini belirler. Miktarı baştan düşük gösterilen bir talep, rapor sonrasında artırılmak istendiğinde usul kurallarının izin verdiği çerçeveyle sınırlı kalır. Bu nedenle dava türü tercihi ile hesap belirsizliği arasındaki ilişki dilekçede açıkça kurulmalıdır.
Sık Görülen Usul Sakatlıkları
Dosyaların bir kısmı esasa hiç girilmeden zayıflar: delil listesinin süresinde sunulmaması, bilirkişi raporuna itiraz süresinin kaçırılması, ıslah dilekçesinin harcının yatırılmaması veya karşı tarafın sıfatının yanlış belirlenmesi. Bu tür bir eksiklik, en güçlü ayıp iddiasını dahi sonuçsuz bırakabilir.
Her sözleşme kendi hükümleri ve teslim koşullarıyla değerlendirilir; burada anlatılan çerçeve genel bir yol haritasıdır. Hesabınızı dava öncesinde bir hukukçuyla birlikte kalem kalem çıkarmanız, sonradan yapılacak düzeltmelerin maliyetini azaltır.