Tazminat dosyalarında tarafların çoğu zaman anlaşamadığı şey sorumluluğun varlığı değil, rakamın nasıl oluştuğudur. TBK ve HMK çerçevesinde, tüketici ilişkisinden doğuyorsa TKHK kapsamında yürüyen bu uyuşmazlıklarda tazminat hesabına itiraz, ancak hesabın kurulduğu varsayımlar hedef alındığında sonuç verir. Genel itirazlar rapora dokunmaz.
Kalemleri Ayırmadan Hesap Tartışılamaz
Bir tazminat talebi tek bir rakam değil, farklı hukuki temellere oturan kalemlerin toplamıdır. Maddi zarar kalemleri belgeye dayanır ve fatura, ekspertiz, gider makbuzu ile kanıtlanır. Kazanç kaybı ise varsayıma dayalı bir projeksiyondur ve hangi döneme, hangi ortalamaya göre hesaplandığı sorgulanabilir. Manevi tazminat ise ayrı bir değerlendirme ölçütüne tabidir. İtiraz dilekçesi bu kalemleri ayırmadan yazıldığında, mahkeme hangi kaleme itiraz edildiğini tespit edemez.
Talep Sonucunun Belirlenebilirliği ve Dava Türü
Hesabın baştan tam olarak yapılamadığı dosyalarda belirsiz alacak veya kısmi dava tercihleri gündeme gelir. Bu seçim yalnızca bir tercih değil, ıslah ihtiyacını, harç yükünü ve faiz başlangıcını etkileyen usuli bir karardır. Yanlış dava türüyle açılan dosyada sonradan yapılan artırım işlemleri, karşı tarafın süreye ilişkin itirazlarıyla karşılaşabilir. Bu nedenle dava türü, elde bulunan belgelerin hesabı ne ölçüde mümkün kıldığına bakılarak belirlenmelidir.
Rapora İtirazın Teknik Kurgusu
Bilirkişi raporuna itiraz, raporun sonucuna değil yöntemine yöneltildiğinde etkilidir. Uygulamada işe yarayan itiraz şu üç soruyu izler: Rapor hangi belgeyi esas almıştır? Dosyada bulunan hangi belgeyi hiç değerlendirmemiştir? Kullandığı varsayım hangi tarihe göre kurulmuştur? Bu sorular tek tek yanıtlanıp rapordaki sayfa ve tablo gösterilerek itiraz edildiğinde ek rapor talebi somut bir dayanağa oturur.
Faiz Başlangıcı ve Temerrüt Anı
Hesabın gözden kaçan ikinci katmanı faizdir. Faizin hangi tarihten işletileceği, temerrüdün nasıl doğduğuna bağlıdır; ihtarname çekilmişse tebliğ tarihi, çekilmemişse dava tarihi tartışma konusu olur. Talep edilen faiz türünün dilekçede açıkça belirtilmemesi, sonradan bu kalemin dar yorumlanmasına yol açar. İhtarnamenin tebliğ belgesi dosyaya konmadığında ise faiz talebi belgesiz kalır.
Dilekçede Kaçınılması Gereken Usul Hataları
- Rakamları gerekçelendirmeden yalnızca "fahiş" veya "eksik" nitelendirmesi yapmak
- İtirazı süresi içinde sunmayıp bir sonraki duruşmaya bırakmak
- Karşı delil olarak sunulacak teknik raporu hiç hazırlamamak
- Islah ihtiyacını fark etmeden kısmi talep üzerinde ısrar etmek
Bu içerik genel çerçeveyi anlatır; zararın türü, belgelerin niteliği ve tarafların sıfatı hesabı bütünüyle değiştirebilir. Rapor elinize ulaştığında itiraz süresi kısa işlediğinden, değerlendirmeyi vakit kaybetmeden bir hukukçuyla yapmanız yerinde olur.