Ayıp iddiasının kaderi çoğu zaman dava dilekçesinde değil, teslimden sonraki ilk günlerde belirlenir. Malın ya da işin teslim alındığı anda ne yapıldığı, ihbarın hangi tarihte ve nasıl gönderildiği, ileride hangi tarafın hangi olguyu ispatlayacağını doğrudan etkiler.
Açık Ayıp ile Gizli Ayıp Ayrımı
Türk Borçlar Kanunu, teslimden sonra gözden geçirme ve bildirim yükünü alıcıya yükler. Gözle görülebilen, olağan bir incelemeyle fark edilecek eksiklikler ile ancak kullanım sırasında ortaya çıkan gizli ayıplar aynı rejime tabi değildir. Bu nedenle dosyanın ilk sorusu, iddia edilen eksikliğin hangi kategoriye girdiğidir. Kategori değiştiğinde hem bildirim beklentisi hem de ispat yükünün ağırlığı değişir.
Muayene ve İhbar Zincirini Belgelemek
Teslim tutanağı, sevk irsaliyesi, kabul yazısı ve bunların üzerindeki şerhler zincirin ilk halkasıdır. İhbarın noter aracılığıyla ya da kayıtlı elektronik posta gibi tarihi kesin biçimde gösteren bir yolla yapılması, sonradan doğacak tarih tartışmasını büyük ölçüde bitirir. İhbar metninde eksikliğin ne olduğu, nerede tespit edildiği ve hangi talebin ileri sürüldüğü ayrı ayrı yazılmalıdır. Yalnızca ürün bozuk denilen bir ihtar, ileride hangi ayıbın bildirildiği tartışmasına açık kalır.
Delil Tespiti Neden Davadan Önce İstenir
Ayıp iddialarının önemli bölümü, zamanla değişen veya kullanımla ortadan kalkan bir duruma dayanır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamındaki delil tespiti, mevcut durumun bağımsız biçimde kayda geçirilmesini sağlar. Tespit talebinde hangi hususların incelenmesi istendiği somut sorular hâlinde yazılmalı; genel ifadeler yerine ölçülebilir başlıklar tercih edilmelidir. Tespit yapılmadan malın onarılması ya da elden çıkarılması, sonraki aşamada ispatı ciddi biçimde zorlaştırır.
Yazılı Delil ve Ticari Kayıtlar
- Sözleşme metni ve varsa teknik şartname ekleri
- Sipariş, teklif ve kabul yazışmalarının tam dizisi
- Ödeme kayıtları ile fatura ve dekont eşleşmeleri
- Servis, bakım veya onarım kayıtları
- Taraflar tacir ise ilgili ticari defter kayıtları
Talebi Ölçülebilir Yazmak
Dilekçede bedel iadesi, indirim, onarım gideri veya değişim taleplerinden hangisinin öncelikli olduğu belirtilmeli; her kalem için hesap yöntemi gösterilmelidir. Rakamı desteklemeyen bir talep, esas incelemede zayıf kalır.
Bu içerik genel çerçeveyi anlatır. Sözleşmenin türü ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebileceğinden, ihbar göndermeden önce metnin bir hukukçu tarafından gözden geçirilmesi yerinde olur.