Ticari veya adi bir sözleşmede teslim edilen edimin ayıplı olduğu iddiası, çoğu zaman haklılıkla değil ispatla kaybedilir. TBK, HMK ve tüketici ilişkisi varsa TKHK ekseninde hazırlanan bu rehber, gözden geçirme ve bildirim sırasını, delil tespitinin neden erken istendiğini ve sulh ile dava arasındaki tercihin zamanlamasını anlatır.
Gözden Geçirme ve Bildirim Sırası
TBK'ya göre alıcı, teslim aldığı şeyi işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz gözden geçirmek ve ayıbı satıcıya bildirmekle yükümlüdür. Bildirimin gecikmesi, malın zımnen kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurabilir. Sonradan ortaya çıkan gizli ayıplarda ise bildirim yükümlülüğü ayıbın ortaya çıktığı anda doğar. Bu nedenle dosyanın omurgası şu üç tarihten oluşur: teslim, ayıbın fark edilmesi ve bildirimin karşı tarafa ulaşması.
Delil Tespiti Neden Erken İstenir
Ayıplı edimin niteliği zamanla değişebilir; ürün kullanılmaya devam eder, imalat düzeltilir ya da durum geri dönülemez şekilde bozulur. HMK'da düzenlenen delil tespiti kurumu, dava açılmadan önce mevcut durumun mahkeme aracılığıyla kayda geçirilmesini sağlar. Tespit talebinde neyin, hangi noktada incelenmesinin istendiği teknik olarak tarif edilmezse, alınan rapor davada beklenen sonucu vermeyebilir.
Seçimlik Hakların Yazımı
Ayıplı ifada alıcının önünde birden çok yol bulunur ve bunlardan hangisinin kullanıldığı bildirimde açıkça yazılmalıdır:
- Ayıpsız benzeriyle değişim talebi
- Ayıbın giderilmesi, yani onarım talebi
- Bedelden ayıp oranında indirim talebi
- Sözleşmeden dönme ve ödenenin iadesi
- Koşulları varsa ayrıca zararın giderilmesi talebi
Talebin muğlak bırakılması, karşı tarafın en az maliyetli çözümü dayatmasına zemin hazırlar. Ayrıca ticari ilişkilerde sözleşmede kararlaştırılmış özel bildirim usulü varsa, kanunî çerçeveden önce o usulün işletilmesi gerekir.
Sulh Protokolü ile Dava Arasında
Karşı taraf kısmi bir çözüm önerdiğinde, bu öneri kabul edilmeden önce hangi taleplerden vazgeçildiği yazıya dökülmelidir. Yalnızca onarımı kapsayan bir mutabakat imzalandıktan sonra bedel indirimi talep etmek güçleşir. Ticari nitelikteki para alacaklarında dava açılmadan önce arabuluculuk aşamasının dava şartı olduğu da takvime işlenmeli, zamanaşımı yaklaşıyorsa görüşme süresinin uzamasına izin verilmemelidir.
Bu açıklamalar genel niteliktedir; sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve edimin özellikleri farklı sonuçlar doğurabilir. Bildirim yazınızı göndermeden önce hukuki görüş almanız isabetli olur.