Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde iki ayrı saat aynı anda işler: delilin tazeliği ve zamanaşımı. Olayın hemen ardından kolayca elde edilebilecek bir kamera kaydı birkaç hafta sonra silinmiş olabilir; buna karşılık zamanaşımı süresi dolduğunda elinizdeki en güçlü delil bile sonuç doğurmaz.
Zamanaşımının İki Katmanı
Türk Borçlar Kanunu, haksız fiil tazminatını zararın ve failin öğrenilmesine bağlı nispi bir süre ile fiilin gerçekleşmesinden itibaren işleyen mutlak bir süreye tabi tutar. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, tazminat talebi bakımından da bu daha uzun sürenin uygulanabileceği kabul edilir. Bu nedenle dosyanın başında sorulacak soru şudur: fiil ayrıca bir suç teşkil ediyor mu?
Öğrenme Anını Belgelemek
- Zararın ortaya çıktığı ilk belge tarihlendirilir (rapor, fatura, tutanak).
- Failin kim olduğunun öğrenildiği an ayrıca kaydedilir.
- Zarar sonradan artmışsa, artışın tespit edildiği tarih dosyaya işlenir.
- Sürekli nitelikteki fiillerde her tekrar ayrı ayrı gösterilir.
Üç Unsuru Ayrı Ayrı İspatlamak
Sorumluluğun kurulması için fiil, zarar, illiyet bağı ve kural olarak kusur birlikte ortaya konulmalıdır. Uygulamada en zayıf halka çoğu zaman illiyet bağıdır: zararın gerçekten o fiilden doğduğu gösterilemediğinde, kusur tartışması sonuçsuz kalır. Bu yüzden delil listesi hazırlanırken her belgenin hangi unsuru desteklediği ayrıca not edilmelidir. Zararın miktarı bakımından ise tahmini rakamlar yerine, harcama belgeleri ve karşılaştırılabilir veriler tercih edilmelidir.
Karşı Tarafın Sulh Teklifi Geldiğinde
Sigorta şirketi veya karşı taraf tarafından yapılan ödeme teklifleri çoğu kez ibra veya feragat metniyle birlikte sunulur. Bu metinlerin kapsamı dikkatle okunmalıdır; zira geniş yazılmış bir ibra, sonradan ortaya çıkan zararları da kapsayacak biçimde yorumlanabilir. Değerlendirme yaparken üç soru sorulmalıdır: zarar tamamen belirginleşti mi, ileride artma ihtimali var mı, teklif edilen tutar gecikme faizini de karşılıyor mu. Zarar henüz sabitlenmemişse, kısmi ödeme kabul edilirken saklı tutulan haklar metne açıkça yazılmalıdır.
Dava Açılacaksa Talebin Kurulması
Zararın tam olarak hesaplanamadığı hâllerde belirsiz alacak veya kısmi dava seçenekleri gündeme gelir; bu tercih hem harç hem de zamanaşımı bakımından sonuç doğurur. Tercih yapılmadan önce, elde bulunan verinin miktarı belirlemeye yeterli olup olmadığı somut biçimde değerlendirilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; olayın türü, tarafların sıfatı ve zararın niteliği süreci değiştirebileceğinden, teklif kabul edilmeden önce hukuki görüş alınması yerinde olur.