Sözleşmeye konu edimin ayıplı çıktığı hallerde tartışma çoğu zaman ayıbın varlığı değil, ihbarın zamanında ve ispatlanabilir biçimde yapılıp yapılmadığıdır. TBK sisteminde bu yükümlülüğün ihmali, esasen haklı olan tarafın taleplerini kullanamaz hale getirebilir.
Muayene ve bildirim: iki ayrı yükümlülük
Alıcı, teslim aldığı edimi işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve tespit ettiği ayıbı satıcıya bildirmekle yükümlüdür. Sonradan ortaya çıkan gizli ayıplarda ise bildirim, ayıbın öğrenildiği anda yapılır. Bu nedenle dosyada iki tarih ayrı ayrı belgelenmelidir: teslim tarihi ve ayıbın fark edildiği tarih.
İhbarın ispatını sağlayan araçlar
- Noter ihtarnamesi ve tebliğ şerhi
- Kurumsal e-posta yazışmaları ve talep kayıt numaraları
- Teslim tutanağına düşülen ihtirazi kayıt
- Fotoğraf ve video kayıtlarının tarihli olarak saklanması
- Bağımsız teknik inceleme veya tespit raporu
Seçimlik hakkı baştan doğru kurmak
Sözleşmeden dönme, bedelde indirim, ayıpsız misliyle değişim veya onarım talepleri farklı sonuçlar doğurur. Dönme talebinde edimlerin iadesi gündeme gelirken, indirim talebinde ilişki ayakta kalır. Talep dilekçesinde hangi hakkın kullanıldığı açıkça yazılmalı, terditli talep kurulacaksa sıralaması net olmalıdır. Ticari alım satımlarda tarafların basiretli davranma ölçüsü, tüketici işlemlerine göre daha katı uygulanır; TKHK kapsamına giren ilişkilerde ise tüketici lehine düzenlemeler devreye girer.
Sözleşmesel çözüm mü, dava mı?
Satıcının onarım veya değişim teklifi, ticari ilişkinin sürdürülmesi bakımından hızlı bir çıkış sağlayabilir. Ancak bu teklif kabul edilirken, onarımın süresi, başarısız olması halinde hangi hakkın kullanılacağı ve doğan zararların durumu yazılı olarak düzenlenmelidir. Aksi halde onarım denemeleriyle geçen süre, sonradan hak arayışını güçleştirebilir. Uyuşmazlık dava yoluna taşınacaksa, delil tespiti talebi çoğu zaman ilk adımdır.
Delil listesi ve sıralama
- Sözleşme, teklif ve teknik şartname bir arada dosyalanır.
- Teslim ve muayene kayıtları tarih sırasına konur.
- Yapılan tüm bildirimler tebliğ kanıtıyla eşleştirilir.
- Zarar kalemleri belgeyle desteklenerek hesaplanır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve edimin niteliği uygulanacak kuralları değiştirebileceğinden, önemli tutarlı işlerde hukuki görüş alınması yerinde olur.