Ayıp iddiasının kaderi çoğu zaman ürünün gerçekten kusurlu olup olmadığından önce, sözleşmenin nasıl nitelendirildiği ve ihbarın ne zaman yapıldığı ile belirlenir. TBK, HMK ve TKHK ekseninde yürüyen bu tartışmada aynı olay, satış sözleşmesi mi eser sözleşmesi mi sayıldığına göre farklı sonuçlar üretir. İhbarın karşı tarafa ulaştığının ispatlanamaması ise iddianın tümünü zayıflatır.
Önce Sözleşmeyi Doğru Nitelendirmek
Hazır bir ürünün teslimi ile sipariş üzerine imal edilen bir işin teslimi hukuken farklı ilişkilerdir. Bu ayrım, kusurun kimin riskinde olduğunu, muayene ve ihbar yükümlülüğünün kapsamını ve sonuçta hangi talebin ileri sürülebileceğini etkiler. Taraflar sözleşmeye hangi başlığı koymuş olursa olsun, belirleyici olan işin gerçek içeriğidir. Bu nedenle teklif yazışmaları, teknik şartname ve iş programı sözleşme metni kadar önemlidir.
Yorumda Başvurulan Ölçütler
Sözleşme hükmü tartışmalıysa, tarafların gerçek ve ortak iradesi araştırılır; kullanılan sözcüklerin lafzı bu iradeyi belirlemekte tek başına esas alınmaz. Dürüstlük kuralı, sözleşmenin bütünlüğü ve tarafların sözleşme öncesi ile sonrası davranışları da yoruma dahil edilir. Hükmü tek taraflı olarak hazırlayan tarafın aleyhine yorum yaklaşımı, özellikle önceden hazırlanmış tip sözleşmelerde gündeme gelir. İlişki bir tüketici işlemiyse TKHK kapsamındaki koruyucu düzenlemeler ayrıca devreye girer.
İhbarın İspat Edilebilir Olması
- Bildirim, karşı tarafın kayıtlı iletişim adresine veya noter aracılığıyla yapılmalıdır
- Kusurun tespit edildiği tarih ile bildirim tarihi arasındaki fark açıklanabilmelidir
- Gizli ayıplarda kusurun ne zaman ortaya çıktığı teknik belgeyle desteklenmelidir
- Teslim tutanağındaki çekince kayıtları sonraki tartışmanın temelini oluşturur
- Karşı tarafın kusuru kabul eder nitelikteki yazışmaları ayrıca saklanmalıdır
Delil Planını Baştan Kurmak
- Sözleşme, ek protokoller ve tüm revizyonlar tarih sırasına dizilir.
- Ödeme akışı ile teslim tarihleri tek tabloda karşılaştırılır.
- Teknik inceleme gerekiyorsa delil tespiti talebinin zamanı planlanır.
- Yazılı delil kuralının uygulanacağı hâller gözetilerek sözlü mutabakatlar yazıya dönüştürülür.
Bekleme Süresinin Bedeli
Ayıp fark edildikten sonra kullanıma devam edilmesi ve bildirimin ertelenmesi, karşı tarafa kusurun sonradan doğduğu savunmasını hazırlar. Ticari ilişkiyi korumak amacıyla yapılan iyi niyetli beklemeler bile ispat gücünü azalttığından, görüşmeler sürerken dahi yazılı bildirimin yapılması doğru olur.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve kusurun niteliği sonucu değiştirebileceğinden, tutarı yüksek işlerde bildirim yazısının hazırlanması aşamasında hukuki destek alınması yararlı olur.