Sözleşmeye konu edimin ayıplı ifa edilmesi, alacaklıya seçimlik haklar yanında tazminat talebi de doğurur. Bu rehber, ayıp halinde tazminatın hesaplanmasını TBK ve usul yönünden HMK çerçevesinde ele alır.
Ayıbın Sözleşmesel Temeli
Borçlar hukukunda ayıp, edimin sözleşmede kararlaştırılan veya dürüstlük kuralı gereği beklenen nitelikleri taşımamasıdır. Tazminatın kapısı, önce ayıbın varlığının ve satış/ifa anında mevcut olduğunun ortaya konmasıyla açılır. Bu nedenle sözleşme metni ile fiilen teslim edilen edimin karşılaştırması hesabın çıkış noktasıdır.
Tazminat Kalemlerinin Ayrıştırılması
- Ayıbın giderilmesi için yapılan onarım gideri
- Ayıp nedeniyle edimin değerindeki azalma
- Ayıplı ifadan doğan dolaylı zararlar
- Gecikme varsa temerrütten kaynaklanan kayıplar
Her kalemin ayrı ayrı belgelenmesi, toplam talebin denetlenebilir olmasını sağlar. Zararın soyut biçimde tek bir rakama indirgenmesi, ispat aşamasında zayıflık yaratır.
Kusur ve Nedensellik
Tazminatın kapsamı, zararın ayıpla arasındaki nedensellik bağına ve borçlunun kusuruna göre şekillenir. Alacaklının zararı azaltma yükümü de hesaba etki eder; makul önlemlerle önlenebilecek bir zarar genişletilerek talep edilemez.
İspat ve Bilirkişi
Zararın miktarı çoğu kez bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Tüketici işlemi niteliğindeki uyuşmazlıklarda TKHK'nin koruyucu hükümleri de devreye girebilir. Talebin, bilirkişinin dayanabileceği somut verilerle desteklenmesi sonucu doğrudan etkiler.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Sözleşmenin türü, ayıbın niteliği ve zararın kapsamı hesabı değiştireceğinden somut olayınız için hukuki destek almanız yerinde olur.