Bir haksız fiilden zarar gören kişi için davanın kaderini çoğu kez talebin nasıl hesaplandığı belirler. TBK'nın haksız fiil hükümleri, HMK ve tüketici ilişkisi varsa TKHK ekseninde bu rehber, haksız fiil sonucu doğan zararın tazminat hesabının somut olarak nasıl kurulacağını ele alır.
Zararın Kalemlere Ayrılması
Tazminat, tek bir yuvarlak rakam değil, kalemlerin toplamıdır. Maddi zarar; fiili zarar (yapılan masraf, onarım bedeli) ve yoksun kalınan kazanç olarak ayrılır. Bedensel zararlarda tedavi giderleri, iş göremezlik ve bakıcı gideri ayrı ayrı hesaplanır. Her kalem, ayrı bir belge ya da hesap yöntemiyle temellendirilmelidir.
Nedensellik ve Kusur Dengesi
Tazminatın kapsamı, zarar ile fiil arasındaki illiyet bağına ve tarafların kusur oranına göre değişir. Zarar görenin kendi kusuru zararın doğmasına ya da artmasına katkı sağladıysa tazminat bu oranda indirilebilir. Bu nedenle dosyada yalnızca zararın büyüklüğü değil, ortaya çıkışındaki paylar da ortaya konmalıdır.
Hesabın Adımları
- Zarar kalemleri listelenir ve her biri belgeyle eşleştirilir.
- Yoksun kalınan kazanç, gelir kayıtları üzerinden dönemsel hesaplanır.
- Kusur oranı ve varsa müterafik kusur değerlendirilir.
- Manevi zarar, olayın ağırlığı ve etkisi gözetilerek ayrı gerekçelendirilir.
Faiz ve Zamanaşımı
Haksız fiil tazminatında faizin başlangıcı ve zamanaşımı süresi, hakkın korunması bakımından kritiktir. Zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesine bağlı olarak işlemeye başlar; sürenin kaçırılması, haklı bir talebi bile sonuçsuz bırakabilir. Bu yüzden zararın öğrenildiği tarihin belgelenmesi önemlidir.
Değerlendirme
Tazminat davasının başarısı çoğu kez hukuki haklılıktan çok, talebin belgeye dayalı ve ölçülebilir kurulmasına bağlıdır. Zarar kalemleri ve kusur dengesi her olayda farklı olduğundan, dava açılmadan önce hesabın somut duruma göre profesyonelce yapılandırılması önerilir.