Sözleşme ihlali iddiasında ilk soru tazminat miktarı değil, uyuşmazlığın hangi kapıdan girileceğidir. Ticari nitelikteki alacak ve tazminat taleplerinde arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır; bu adım atlanırsa dava usulden reddedilebilir. Aynı anda sözleşmedeki yetki ve tahkim hükümleri de hangi mahkemenin bakacağını belirler. Bu rehber ikisini tek tabloda birleştirir.
Sözleşme Metnini Mercii Gözüyle Okumak
Dosya açılmadan önce sözleşme, borcun içeriği için değil usul için taranmalıdır. Yetki kaydı var mı, varsa tacirler arasında mı kurulmuş, ihtar için özel bir usul öngörülmüş mü, uyuşmazlık çözümü için kademeli bir mekanizma yazılmış mı. Bu maddeler yanlış okunduğunda dava açıldıktan sonra yetki itirazıyla aylar kaybedilir.
Arabuluculuk Dava Şartı Kapsamında mısınız
Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve TTK kapsamındaki ticari davalarda, konusu alacak veya tazminat olan talepler için arabuluculuk süreci tamamlanmadan dava açılamaz. Kapsam değerlendirmesi yapılırken talebin niteliği belirleyicidir; örneğin ihtiyati tedbir ya da tespit içeren talepler farklı değerlendirilebilir. Şu kontrol listesi işe yarar:
- Talep alacak veya tazminat mı, yoksa başka bir hukuki sonuç mu isteniyor
- Taraflar tacir mi, sözleşme ticari işletmeyle ilgili mi
- Son tutanak dosyaya eksiksiz eklendi mi
- Görüşmede ileri sürülen kalemler dava dilekçesiyle örtüşüyor mu
Yetkili Mahkeme: Genel Kural ve Sözleşmesel Sapma
HMK'ya göre genel yetki davalının yerleşim yeri mahkemesindedir; sözleşmeden doğan davalarda ise sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesi de yetkilidir. Tacirler bakımından geçerli biçimde kurulmuş yetki sözleşmesi bu tabloyu değiştirir. Ticari nitelikteki uyuşmazlıklar asliye ticaret mahkemesinin görev alanına girer; görev itirazı yetkiden farklı olarak taraf iradesiyle aşılamaz.
Arabuluculuk Masasında Ne Kadar İleri Gidilmeli
Arabuluculuk yalnızca bir formalite adımı olarak görüldüğünde en pahalı sonuç doğar: hem süre harcanır hem de karşı tarafın savunma hattı öğrenilmiş olur. Masaya oturmadan önce alacağın belge düzeyinde ne kadarının ispatlanabilir olduğu hesaplanmalı, kabul edilebilir asgari eşik yazılı olarak belirlenmelidir. Anlaşma tutanağı, icra edilebilirlik bakımından güçlü bir sonuç doğurduğundan metnin ödeme takvimi ve temerrüt sonuçları açısından net kurulması gerekir.
Uzlaşma ve Dava Kararını Verirken Ölçülecekler
Tercihi belirleyen üç ölçü vardır: belge gücü, tahsil kabiliyeti ve zaman maliyeti. Karşı tarafın mal varlığı zayıfsa mahkemede kazanılan yüksek bir alacak fiilen tahsil edilemeyebilir; bu durumda daha düşük ama takvimli bir anlaşma daha rasyonel olabilir. Buna karşılık sözleşmenin yorumu ileride benzer işlerinizi de etkileyecekse yargı kararı almak tercih edilebilir.
Yukarıdaki başlıklar genel yönlendirme sağlar; sözleşmenizin dili ve ticari geçmişiniz sonucu değiştirebilir. Süreç başlatılmadan önce metnin bir hukukçu tarafından usul gözüyle incelenmesi zaman kaybını önler.