Tazminat dosyalarında en sık kaybedilen şey davanın esası değil, talebin zamanında ve doğru biçimde ileri sürülmemesidir. TBK, sözleşmeye aykırılıktan doğan tazminat ile haksız fiilden doğan tazminatı farklı zamanaşımı rejimlerine bağlar; haksız fiilde süre zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren işlemeye başlar ve her hâlde bir azami süreyle sınırlıdır. Aşağıdaki kontrol listesi, ihtardan dava dilekçesine kadar olan aşamayı ele alır.
Talebin Hukuki Temelini Seçmek
Aynı olay hem sözleşmeye aykırılık hem haksız fiil oluşturabilir. Bu durumda hangi temele dayanıldığı, ispat yükünü ve zamanaşımı süresini birlikte belirler. Sözleşmesel sorumlulukta borçlunun kusursuzluğunu ispat etmesi beklenirken, haksız fiilde kusurun ispatı kural olarak zarar görene düşer. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa, ceza zamanaşımının daha uzun olması hâlinde bunun tazminat talebine etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
İhtarname Hazırlarken Kontrol Edilecekler
- Alacağın miktarı ve hesaplama yöntemi; belirsizse belirlenebilir ölçütün gösterilmesi
- Ödeme için tanınan sürenin açıkça yazılması
- Temerrüdün hangi tarihte doğduğunun belirlenmesi ve faiz başlangıcının buna göre kurulması
- Sözleşmede kararlaştırılmış bildirim usulü varsa ona uyulması
- İhtarın ispatlanabilir kanalla gönderilmesi ve tebliğ belgesinin saklanması
- Muhatabın doğru tespiti; şirketlerde yetkili temsilcinin ve tebligat adresinin doğrulanması
Zarar Kalemlerini Ölçülebilir Yazmak
- Fiili zarar: yapılan harcamalar, onarım bedelleri ve belgelenen kayıplar.
- Yoksun kalınan kâr: geçmiş dönem verileriyle desteklenen, varsayıma dayanmayan hesap.
- Gecikme faizi: başlangıç tarihi ve oranın türü ayrıca belirtilmeli.
- Manevi tazminat: talep ediliyorsa dayandığı olgular somut biçimde anlatılmalı.
Zarar miktarı henüz kesinleşmemişse, HMK kapsamındaki belirsiz alacak davası ve kısmi dava seçenekleri arasındaki tercih baştan düşünülmelidir; yanlış tercih, sonradan artırılan talep bakımından zamanaşımı tartışması doğurabilir. Tüketici işlemlerinden doğan taleplerde ayrıca TKHK kapsamındaki başvuru yolları ve parasal sınırlar kontrol edilmelidir.
Sulh Görüşmesini Yönetmek
Karşı taraf ödeme teklif ettiğinde imzalanacak metnin kapsamı, davanın kendisinden daha önemli hâle gelir. Genel bir ibra ifadesi, henüz ortaya çıkmamış zararları da kapsayacak şekilde yorumlanabilir; bu nedenle ödemenin hangi kalemleri karşıladığı tek tek yazılmalıdır. Ayrıca kısmi ödemenin borcun ikrarı sayılarak zamanaşımını kesebileceği ve süreyi yeniden başlatabileceği, her iki taraf açısından da hesaba katılmalıdır. Görüşmeler sürerken zamanaşımı işlemeye devam eder; bu nedenle dava hazırlığı askıya alınmamalıdır.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; sözleşme hükümleri, zararın niteliği ve olayın tarihi sonucu değiştirebilir. İhtarı göndermeden önce zamanaşımı hesabınızı bir hukukçuya doğrulatmanız, sonradan ileri sürülecek def'ilere karşı en etkili korumadır.