Sözleşme uyuşmazlıklarının önemli bir bölümü, tarafların hangi edimi taahhüt ettiği konusunda değil, yazılanın ne anlama geldiği konusunda düğümlenir. TBK'nın sözleşmelere ilişkin hükümleri, HMK'daki ispat kuralları ve tüketici işlemleri söz konusu olduğunda TKHK birlikte değerlendirildiğinde, yorum tartışmasının metinden önce delil düzeniyle kazanıldığı görülür.
Metnin Dışındaki Deliller Neden Belirleyici
Sözleşmenin kurulması sırasındaki yazışmalar, teklif ve karşı teklifler, taraflar arasındaki yerleşik uygulama ve ifa sırasındaki davranışlar, tarafların gerçek iradesini gösteren en güçlü kaynaklardır. Bu nedenle uyuşmazlık büyüdüğünde ilk yapılması gereken, sözleşme öncesi ve sonrası tüm iletişimin tarih sırasına dizilmesidir. İfa sırasında itiraz etmeden kabul edilen uygulamalar, sonradan ileri sürülen yorumu zayıflatabilir.
Belirsiz Hükümler ve Genel İşlem Koşulları
- Hükmü tek taraflı olarak kaleme alan tarafın aleyhine yorum ihtimali gözetilmelidir.
- Karşı tarafa müzakere imkânı tanınmadan dayatılan koşullar ayrı bir denetime tabidir.
- Beklenmeyen ve alışılmamış kayıtların sözleşmeye dâhil olup olmadığı tartışılabilir.
- Tüketici işlemlerinde haksız şart denetimi ayrıca gündeme gelir.
- Cezai şart ve sorumsuzluk kayıtları, kapsamı yönünden dar yoruma tabi tutulabilir.
İhtar ve Temerrüt Zincirini Kurun
Yorum tartışmasında haklı çıkmak, tek başına alacağı doğurmaz. Ek süre verilmesi, sözleşmeden dönme ya da tazminat talebi gibi seçimlik hakların kullanılabilmesi için usulüne uygun bir ihtar zincirinin bulunması gerekir. İhtarın hangi tarihte, hangi içerikle ve hangi yöntemle gönderildiği; ayrıca tebliğ edilip edilmediği dosyanın omurgasıdır. Bu zincir kurulmadan açılan davalarda esasa girilmeden usul engeliyle karşılaşılabilir.
Sulh Masasına Oturmadan Önce Rakamı Hazırlayın
Sulh görüşmesinde belirleyici olan, talebin adı değil hesaplanabilir tutarıdır. Asıl alacak, gecikme faizi, yapılan masraflar ve varsa mahrum kalınan kazanç ayrı kalemler hâlinde hesaplanmalıdır. Karşı tarafın ödeme gücü ve teminat durumu da bu hesaba dâhil edilmelidir; kâğıt üzerinde yüksek bir kararın tahsil edilebilirliği düşükse, sulh seçeneği daha akılcı olabilir. Görüşmede yapılan kabullerin sonraki aşamada nasıl değerlendirileceği ise ayrıca gözetilmelidir.
Dava Kararı Öncesi Denetim
- Sözleşmenin imzalı ve ekli tüm nüshalarını karşılaştırın.
- İhtar ve tebliğ belgelerini tek dosyada toplayın.
- Talep kalemlerinizi rakamla ve dayanağıyla yazın.
- Zamanaşımı yönünden riskli kalemleri işaretleyin.
Bu değerlendirmeler genel niteliktedir. Sözleşmenin türü ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebileceğinden, somut uyuşmazlıkta hukuki destek alınması önerilir.