Tazminat dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman haklılık değil, hesabın nasıl kurulduğudur. TBK ve HMK çerçevesinde yürüyen bir alacak sürecinde, karşı tarafın sulh teklifini kabul etmek ile dava açmak arasındaki seçim, hesap kalemlerinin ne kadarının belgeye dayandığına göre değişir.
Hesabı Bileşenlerine Ayırmak
Toplam bir rakam telaffuz etmek yerine, talep önce kalemlere bölünmelidir: fiilen uğranılan zarar, yoksun kalınan kazanç, sözleşmede kararlaştırılmışsa cezai şart ve talep edilecekse manevi tazminat. Bu ayrım yapılmadığında karşı taraf toplam rakamı tek bir itirazla tartışmaya açar; ayrım yapıldığında ise her kalem kendi delili ile ayakta kalır.
Sulh Teklifini Değerlendirirken Bakılacaklar
- Teklif edilen tutar, yalnızca ispatı kolay kalemleri mi karşılıyor?
- Faiz başlangıcı ve türü teklifte açıkça yazılmış mı, yoksa anaparaya mı sıkıştırılmış?
- Sulh metni, henüz ortaya çıkmamış zararlar bakımından da ibra içeriyor mu?
- Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti kimin üzerinde bırakılıyor?
- Ödeme takvimi teminata bağlanmış mı, yoksa taahhütle mi yetinilmiş?
Dava Yolunun Getirdiği Ek Riskler
Dava, hesaba bilirkişi incelemesi kazandırır; ancak aynı zamanda talebin bir kısmının reddedilmesi hâlinde karşı taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi riskini de taşır. Bu nedenle belirsiz alacak veya kısmi dava tercihinin, talep tutarının hangi aşamada netleşeceğine göre yapılması gerekir. Hesabın delilleri toplanmadan yüksek bir rakamla dava açmak, kazanılan bir dosyada dahi net kazancı aşağı çeker.
Dosya Kurulurken İzlenecek Sıra
- Zararın doğduğu an ile öğrenildiği an ayrı ayrı tespit edilir.
- Her kalem için hangi belgenin ispat aracı olduğu tabloya yazılır.
- Belgesi olmayan kalemler için tanık veya keşif ihtimali değerlendirilir.
- Temerrüdün ne zaman oluştuğu, ihtarname ve tebliğ tarihi üzerinden gösterilir.
- Sulh ve dava senaryolarının net sonucu yan yana karşılaştırılır.
Sonuç Notu
Yukarıdaki değerlendirmeler genel bilgilendirme amacı taşır. Sözleşmenin içeriği, zararın türü ve zamanaşımı durumu tabloyu tamamen değiştirebileceğinden, teklif kabul edilmeden veya dilekçe verilmeden önce dosyaya özgü bir hukuki inceleme yapılması yerinde olur.