Sözleşmeden dönme, satış sözleşmesindeki ayıp veya zaptın doğmasıyla alıcının kullanabileceği seçimlik haklardan biridir. TBK m.227'de düzenlenmiştir.
Alıcının Seçimlik Hakları
- Sözleşmeden dönme: Sözleşmeyi geriye etkili olarak ortadan kaldırma
- Bedel indirimi: Ayıp oranında semenden indirim
- Ücretsiz tamir: Aşırı masraf gerektirmiyorsa
- Misli ile değiştirme: Misli mal varsa
Sözleşmeden Dönmenin Sonuçları
- Mal satıcıya iade edilir
- Bedel alıcıya iade edilir + faiz
- Ayrıca tazminat (zarar varsa)
- Geriye etkili (sözleşme hiç yapılmamış sayılır)
Süre (TBK m.231)
- Genel: 2 yıl (teslim tarihinden)
- Taşınmazlar: 5 yıl
- Hile ile gizlenen ayıp: süresiz (10 yıllık genel zamanaşımı)
Tüketici Satışlarında Özel Durum (TKHK)
Tüketici satışlarında 6502 sayılı TKHK m.11 uygulanır:
- Süre: 2 yıl (konut ve tatil amaçlı taşınmaz: 5 yıl)
- Tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi başvurusu
- İspat yükü satıcıdadır (ilk 6 ayda ayıp tespit edilirse)
Yargıtay 13. HD Yaklaşımı
Yargıtay 13. HD, otomobil satışlarında sözleşmeden dönme talep eden tüketicinin aracın hatasının üretim hatası olduğunu bilirkişi raporuyla ispat etmesi gerektiğini, kullanım hatası ile karıştırılmaması gerektiğini vurgulamaktadır.
Kapsam notu: Yukarıdaki değerlendirme, belirli bir karara atıf yapmak yerine uygulamada yerleşik hâle gelmiş genel yaklaşımı özetlemektedir; bu nedenle esas ve karar numarası verilmemiştir. Somut bir dosyada emsal karara dayanılacaksa, ilgili kararın esas ve karar numarasıyla Yargıtay Karar Arama üzerinden teyit edilmesi ve tam metninin incelenmesi gerekir. Her dosyanın olgu örgüsü farklı olduğundan kararların somut olaya uygulanışı dosyaya özgüdür.
Görevli Mahkeme
- Tüketici işlemi: Tüketici Hakem Heyeti / Tüketici Mahkemesi
- Ticari satış: Asliye Ticaret Mahkemesi
Tüketici/borçlar hukuku avukatı desteği önerilir.