Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde iki risk yan yana durur: zamanaşımı ve zararın belgelenememesi. Türk Borçlar Kanunu ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde ilerleyen bu dosyalarda ihbar, zorunlu bir dava şartı olmasa da hem temerrüdü hem de karşı tarafın bilgisini kayda geçiren işlevsel bir araçtır. Tüketici ilişkisinden doğan olaylarda TKHK kapsamındaki başvuru yollarının da aynı takvime yerleştirilmesi gerekir.
İhbarın Bu Dosyadaki İşlevi
İhbar, zararın hangi tarihte bildirildiğini ve karşı tarafın olaydan haberdar olduğunu belgeler. Ayrıca faizin işlemeye başladığı anı netleştirir ve sigorta ilişkisi varsa bildirim yükümlülüğünün yerine getirildiğini gösterir. Buna karşılık ihbar, zamanaşımını kendiliğinden yeniden başlatmaz; bu nedenle ihbara güvenip dava açmayı ertelemek yaygın bir hatadır.
Zamanaşımı Riskini Yönetmek
Haksız fiilde süre, zararın ve failin öğrenilmesine bağlı olarak işlemeye başlar; ayrıca fiilin işlendiği andan itibaren işleyen daha uzun bir üst sınır bulunur. Sonradan ortaya çıkan ya da ağırlaşan zararlarda öğrenme anının belgelenmesi kritik hâle gelir: sağlık raporları, tespit tutanakları ve teknik incelemeler bu nedenle tarihiyle birlikte saklanmalıdır. Aynı fiil ceza soruşturmasına da konu olmuşsa, bunun süre bakımından etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
Zararı Kalem Kalem Kurmak
- Fiilî zarar: onarım, yenileme ve tedavi giderleri, faturalarla
- Kazanç kaybı: gelir kayıtları ve çalışılamayan günlerin belgelenmesi
- Sürekli etki: kalıcı azalma varsa buna ilişkin raporlar
- Manevi zarar için olayın kişisel etkilerini gösteren kayıtlar
- Zararı azaltmak için alınan önlemler ve bunların maliyeti
Sulh Teklifini Değerlendirme Ölçütleri
Karşı taraftan ya da sigortadan gelen teklif değerlendirilirken üç soru sorulmalıdır: teklif hangi zarar kalemlerini kapsıyor, ileride ağırlaşabilecek bir zarar bakımından saklı tutma var mı, ödeme takvimi ve temerrüt sonucu yazılı mı. Kapsamı belirsiz bir ibra metni, bugün makul görünen tutarı yarın ortaya çıkacak giderler karşısında yetersiz bırakır. Kısmi ödeme kabul edilecekse mahsup düzeninin protokolde açıkça gösterilmesi gerekir.
Kapanış
Buradaki değerlendirmeler genel bilgilendirme amacı taşır; olayın niteliği, tarafların sıfatı ve zararın gelişimi sonucu değiştirir. Zamanaşımı riski bulunan dosyalarda beklemenin maliyeti yüksek olduğundan, zararı öğrendiğiniz aşamada süre haritanızı bir hukukçuyla çıkarmanız yerinde olur.