Bir sözleşmenin taraflarından biri edimini hiç ya da gereği gibi yerine getirmediğinde, karşı taraf çoğu zaman doğrudan dava düşünür. Oysa Türk Borçlar Kanunu (TBK) çerçevesinde ihlalin türü ve ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuğun dava şartı niteliği, izlenecek yolu baştan belirler. Bu rehber, sözleşme ihlalini arabuluculuk penceresinden ele alır.
İhlalin Niteliğini Doğru Belirlemek
Sözleşmeye aykırılık tek bir şey değildir: borçlunun temerrüdü, edimin imkânsızlaşması, ayıplı ya da eksik ifa farklı sonuçlar doğurur. Karşı tarafı temerrüde düşürmek için çoğu halde ihtar gerekir; ihtarda muaccel borç, verilen süre ve sonuçları açık yazılmalıdır. İfa yerine tazminat mı, aynen ifa mı yoksa sözleşmeden dönme mi isteneceği bu aşamada seçilir ve bu seçim sonraki adımları bağlar.
Arabuluculuğa Başvurmadan Önce
- Sözleşme metni, ekleri ve varsa değişiklik yazışmaları tek dosyada toplanır.
- İfa edilen ve edilmeyen edimler kalem kalem karşılaştırılır.
- Zarar kalemleri (fiili zarar, yoksun kalınan kâr) somut belgelerle desteklenir.
- İhtar ve tebligat tarihleri, temerrüt anını gösterecek şekilde sıralanır.
Uzlaşma Görüşmesinde Strateji
Arabuluculuk masasında amaç, haklılığı ispatlamak değil, tarafların menfaat dengesini bulmaktır. Talep, bölünebilir kalemler halinde sunulduğunda uzlaşma alanı genişler; örneğin gecikme tazminatından kısmi feragat karşılığında anaparanın hızlı tahsili masaya konabilir. Anlaşma sağlanırsa düzenlenen tutanak, taraflarca ve arabulucuyla imzalandığında icra edilebilir nitelik kazanır; bu, ayrı bir dava ve infaz sürecinden tasarruf sağlar.
Anlaşma Olmazsa Dava Hazırlığı
Uzlaşma başarısız olursa HMK usulüne göre açılacak davada, arabuluculuk sürecinde ortaya çıkan bilgiler değerlendirilir. Tüketici tarafın bulunduğu ilişkilerde TKHK hükümleri devreye girebilir ve yetkili merci değişebilir. Dava dilekçesinde talep sonucu net, delil listesi eksiksiz ve zamanaşımı hesabı kontrol edilmiş olmalıdır.
Her sözleşme ilişkisinin kendine özgü şartları, süre ve tazminat hesabını değiştirebilir. Somut ihtilafınızda adım atmadan önce sözleşmenizi ve yazışmalarınızı bir hukukçuya değerlendirtmeniz yararınıza olur.