Ticari ve bireysel sözleşme uyuşmazlıklarının çoğu, ihlalin yaşandığı gün değil; ihbarın yapılmadığı ya da yanlış yapıldığı gün kaybedilir. TBK ve HMK ekseninde, tüketici işlemlerinde ayrıca TKHK dikkate alınarak, ihbarın nasıl kurulacağı ve nasıl ispatlanacağı aşağıda anlatılmaktadır.
İhbarın İki Ayrı İşlevi
İhbar, hem karşı tarafı temerrüde düşürür hem de sonraki talebin hukuki dayanağını oluşturur. Ayıplı ifada gözden geçirme ve bildirim, gecikmede süre verme, sürekli edimli sözleşmelerde fesih iradesinin açıklanması farklı içerikler gerektirir. Tek tip bir ihtarname kullanmak, çoğu zaman yapılmak istenen işlemi hukuken karşılamaz.
İhtar Metninde Bulunması Gerekenler
- Sözleşmenin tarihi, tarafları ve ihlal edildiği ileri sürülen edimin tanımı.
- İhlalin somut tarihi ve nasıl tespit edildiği.
- Verilen ek süre ve bu sürenin başlangıç tarihi.
- Süre sonunda kullanılacak hakkın açıkça belirtilmesi (aynen ifa, dönme, fesih, tazminat).
- Ödeme isteniyorsa tutar, hesap bilgisi ve faiz başlangıcı.
Muğlak ifadeler ihtarı geçersiz kılmasa da, sonraki aşamada iradenin ne olduğunun tartışılmasına yol açar.
Hangi Kanal Delil Değeri Taşır
Noter ihtarnamesi, tebliğ tarihini tartışmasız hale getirdiği için en güçlü seçenektir. Kayıtlı elektronik posta, tacirler arasındaki ilişkilerde benzer güvenceyi sağlar. Sıradan e-posta ve mesajlaşma uygulamaları ise delil olarak kullanılabilir; ancak karşı taraf içeriği veya alındığını inkâr ettiğinde ek ispat gerekir. Bu nedenle önemli bildirimler tek kanaldan değil, biri kayıtlı olmak üzere iki kanaldan yapılmalıdır.
Senetle İspat Sınırını Gözden Kaçırmayın
Belirli tutarın üzerindeki hukuki işlemlerin senetle ispatı kuralı, tanık deliline dayanmayı sınırlar. Bu parasal sınır her yıl güncellendiğinden, sözleşmenin kurulduğu tarihte geçerli olan eşik kontrol edilmelidir. Yazılı delil başlangıcı sayılabilecek bir belge varsa tanık dinlenmesi mümkün hale gelebilir; bu nedenle karşı tarafın el yazısıyla attığı not, imzaladığı teslim fişi veya kabul içeren yazışması özenle aranmalıdır.
Uzlaşma Görüşmesi Sürerken Süre İşler
İhbar sonrası başlayan müzakereler, zamanaşımını kendiliğinden durdurmaz. Görüşmelerin uzadığı dosyalarda, tarafların süreye ilişkin karşılıklı yazılı mutabakatı ya da borcun kabulünü içeren bir beyan alınması pratik bir çözümdür. Aksi halde iyi niyetle yürütülen görüşme, alacağın zayıflamasıyla sonuçlanabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmenizin türü, tarafların sıfatı ve yazışma geçmişi izlenecek yolu değiştirebileceğinden, ihtar göndermeden önce metnin hukuken kontrol edilmesinde yarar vardır.