Bir sözleşmede taraflardan biri edimini hiç ya da gereği gibi yerine getirmezse, karşı taraf uğradığı zararın giderilmesini isteyebilir. Sözleşme ihlaline dayalı tazminat, TBK'nın borca aykırılık hükümleri çerçevesinde değerlendirilir ve doğru hesaplanması esastır.
Sorumluluğun Doğması İçin Aranan Unsurlar
Tazminat talebinin temeli; bir borcun varlığı, bu borca aykırı davranış, doğan zarar ve aykırılık ile zarar arasındaki illiyet bağıdır. Borçlunun kusuru kural olarak aranır; ancak kimi hâllerde kusursuz sorumluluk da söz konusu olabilir. Bu unsurların her birinin ayrı ayrı ortaya konması gerekir.
Zarar Kalemlerinin Belirlenmesi
- Fiilî zarar (mevcut malvarlığındaki azalma) hesaplanır.
- Yoksun kalınan kâr (mahrum kalınan kazanç) ayrıca değerlendirilir.
- Gecikme hâlinde temerrüt sonuçları ve faiz gündeme gelir.
- Sözleşmede cezai şart varsa bunun etkisi incelenir.
Cezai Şartın Rolü
Taraflar sözleşmeye önceden bir cezai şart koymuşsa, zararın ayrıca ispatı gerekmeksizin bu tutar istenebilir. Ancak aşırı yüksek cezai şartın hâkim tarafından indirilmesi mümkündür. Tüketici işlemlerinde TKHK kapsamındaki koruyucu kurallar da devreye girebileceğinden, sözleşmenin niteliği bu noktada belirleyicidir.
Talebin İleri Sürülmesi
Alacaklı, önce borçluyu temerrüde düşürmek için ihtar gönderebilir; bu, hem faizin başlangıcı hem de bazı hakların kullanımı bakımından önemlidir. Dava HMK usulüne göre yürür ve zarar miktarı çoğu zaman bilirkişi incelemesiyle netleşir. Zamanaşımı sürelerinin kaçırılmaması gerekir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Zarar kalemleri ve sözleşme türü sonucu değiştirdiğinden, tazminat talebiniz için sözleşmenizin hukuken incelenmesinde yarar vardır.