Bir sözleşmenin ihlal edildiğini fark etmek ile tazminat talebini hukuken doğurmak aynı şey değildir. TBK ekseninde tazminat, çoğu zaman karşı tarafın temerrüde düşürülmesine ve zararın belgelenmesine bağlıdır. Bu rehber, sözleşmeye aykırılık hâlinde talebin nasıl kurulacağını ve bildirimlerin geç ulaşmasının hesabı nasıl bozduğunu ele alıyor.
Zarar Kalemlerini İhlal Anına Göre Ayırın
Tazminat hesabı tek bir rakam değil, birbirinden ayrı kalemlerin toplamıdır. Uygulamada şu ayrım işe yarar:
- Doğrudan zarar: ifa edilmeyen edimin karşılığı, ikame tedarik bedeli, iade edilmesi gereken ödemeler.
- Yoksun kalınan kazanç: yalnızca somut belgeyle desteklenebiliyorsa talep edilmelidir; varsayıma dayanan projeksiyonlar ispat sorunu yaratır.
- Gecikmeden doğan kalemler: temerrüt tarihinden itibaren işleyen faiz ve gecikme zararı.
Her kalemin yanına hangi belgeyle ispatlanacağı yazılmadan hesap tamamlanmış sayılmaz.
İhtarname, Talebin Doğduğu Andır
Çoğu sözleşmesel tazminatta zamanın başlangıcı, ihtarnamenin karşı tarafa ulaştığı tarihtir. Bu nedenle ihtarnamede muhatap unvanı ve adresi, ihlal edilen edim, verilen ek süre ve süre sonunda kullanılacak hak (ifa, dönme veya tazminat) açıkça yazılmalıdır. "Gereğini rica ederim" biçimindeki genel metinler, sonradan temerrüt tarihini tartışmalı hâle getirir.
Tebligatın Geç Ulaşması Hesabı Nasıl Bozar?
Tebligatın gecikmesi yalnızca bir zaman kaybı değildir; faiz başlangıcını, ek süre bitimini ve dönme hakkının kullanılabileceği anı topluca kaydırır. Karşı taraf adres değiştirmiş, tebliğ evrakı beyan edilen adreste bırakılmış veya şerh eksik düzenlenmişse, sonradan "ihtar bana ulaşmadı" savunmasıyla karşılaşırsınız. Bu riski azaltmak için tebliğ evrakının çıkış tarihi, ulaşma tarihi ve şerh içeriği ayrı bir tabloda tutulmalı; ticari ilişkilerde sözleşmede kararlaştırılmış bildirim kanalı (kayıtlı e-posta, KEP, tebligat adresi) mutlaka kullanılmalıdır.
İtiraz Geldiğinde İzlenecek Sıra
- Karşı tarafın itiraz gerekçesini kalem kalem eşleştirin: ihlali mi, miktarı mı, tebliği mi reddediyor?
- Yalnızca miktara itiraz varsa, tartışmasız kısım için ayrı takip veya talep yolu değerlendirilebilir.
- Tebliğe itiraz varsa, önce tebligat dosyasının usul yönünden sağlamlığı incelenmelidir.
- Hesap raporu gerektiren dosyalarda, dava öncesi teknik değerlendirme aldırmak talebin ölçülebilirliğini artırır.
Dava Aşamasına Geçerken
HMK usulünde talep sonucunun belirli ve ölçülebilir olması esastır; hesabın kaynağı belirsizse yargılama uzar. Sözleşme metni, ekleri, teamül hâline gelmiş yazışmalar ve ödeme kayıtları tek bir kronolojide birleştirildiğinde, hem talep hem de karşı itirazlar aynı çizelge üzerinden test edilebilir. Tüketici tarafın olduğu ilişkilerde TKHK kapsamındaki özel başvuru yolları da ayrıca gözden geçirilmelidir.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her sözleşmenin kendi hükümleri sonucu değiştirebilir. Somut ihtilafınızda bir avukatla dosyanızı birlikte değerlendirmeniz yerinde olur.