Bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi, karşı taraf için tazminat hakkı doğurabilir. TBK ve HMK çerçevesinde; tüketici işlemi boyutu varsa TKHK ekseninde bu rehber, tazminatın koşullarını ve sözleşme yorumunun rolünü ele alır.
Sözleşmenin Yorumlanması
Uyuşmazlıkların çoğu, tarafların iradesinin ne olduğu tartışmasından doğar. TBK, sözleşme yorumunda tarafların gerçek ve ortak iradesinin esas alınmasını, lafzın yanıltıcı olduğu hallerde amacın araştırılmasını öngörür. Dürüstlük kuralı, sözleşmedeki boşlukların doldurulmasında da yol göstericidir.
Tazminatın Koşulları
- Geçerli bir borç ilişkisinin ve buna aykırılığın bulunması.
- Borçlunun kusuru; kural olarak kusursuzluğunu ispat borçluya aittir.
- Bir zararın doğması ve aykırılık ile zarar arasında illiyet bağının varlığı.
Temerrüt ve Munzam Zarar
Borçlu ifada gecikirse temerrüde düşer; alacaklı, temerrüt faizini aşan bir zarara uğradığını ispatlarsa munzam zararını da isteyebilir. Para borçlarında temerrüt için genellikle ihtar gerekir; ancak vade belirli ise ihtara gerek kalmadan temerrüt oluşabilir. Bu ayrım, faizin başlangıç tarihini belirler.
İspat ve Zamanaşımı
Zararın varlığı ve miktarı, kural olarak talep eden tarafça ispatlanır; fatura, yazışma ve bilirkişi incelemesi bu aşamada rol oynar. Alacağın türüne göre farklı zamanaşımı süreleri işlediğinden, sürenin dolması hakkı fiilen kullanılamaz kılabilir. Sözleşme metni ve olayın gelişimi her dosyada farklı olduğundan, talep kurulmadan önce somut belgelerle bir değerlendirme yapmak yararlıdır.