Sözleşmeden doğan tazminat taleplerinde tartışma çoğu zaman zararın miktarında değil, sözleşmenin ne anlama geldiğinde düğümlenir. Aynı metin iki tarafça farklı okunduğunda dosyayı belirleyen şey, yorum kurallarının doğru kullanılmasıdır.
Yorumun Çıkış Noktası: Gerçek İrade
Türk Borçlar Kanunu, sözleşmenin yorumunda tarafların gerçek ve ortak iradesinin esas alınmasını, yanlış kullanılan sözcüklere bakılmamasını öngörür. Bu ilke pratikte şu anlama gelir: sözleşme öncesi yazışmalar, teklif metinleri, tarafların önceki uygulaması ve edimlerin fiilen nasıl yerine getirildiği metnin kendisi kadar önemlidir. İhtilaf doğduktan sonra üretilen açıklamalar yerine, öncesindeki davranışlar ikna edicidir.
Tazminat Talebini Ayrıştırmak
- Hiç veya gereği gibi ifa edilmemeden doğan zarar
- Temerrüt nedeniyle uğranılan gecikme zararı
- Sözleşmede kararlaştırılmışsa cezai şart
- Yoksun kalınan kazanç ve bunun somut dayanağı
- Zararı azaltmak için yapılan makul giderler
Kalemler ayrıştırılmadan tek bir rakam istendiğinde bilirkişi incelemesi hangi kalemin neye karşılık geldiğini gösteremez ve kısmi kabul ihtimalinde belirsizlik doğar.
Temerrüt ve İhtarın Zamanlaması
Faizin başlangıcı, dönme veya fesih hakkının kullanılabilmesi ve zararın kapsamı çoğu kez ihtarın tarihine bağlıdır. İhtar aranmayan haller bulunsa da uygulamada ihtarın yazılı ve tebliğ edilebilir biçimde yapılması sonraki tartışmayı kısaltır. İhtarda verilen sürenin makul olması ve talebin açıkça yazılması gerekir.
İspat Düzeni ve Usul Riskleri
Hukuk Muhakemeleri Kanunu, belirli bir değerin üzerindeki hukuki işlemlerin senetle ispatını arar; bu sınırın altında kalan veya yazılı delil başlangıcı bulunan hallerde tanık dinlenebilir. Sözlü mutabakatlara dayanan taleplerde asıl kırılma noktası budur. Ayrıca zararın miktarı henüz kesin olarak belirlenemiyorsa dava türünün buna göre seçilmesi, talep artırımı imkanını korur. Tüketici sıfatının bulunduğu ilişkilerde ise TKHK kapsamındaki özel usul kuralları ayrıca gözetilir.
Uygulanabilir Sıra
- Sözleşme ve tüm ekleri sürüm farklarıyla birlikte toplanır.
- İfa süreci tarih sırasına göre bir akış tablosuna dökülür.
- Zarar kalemleri ayrı ayrı hesaplanır ve belgelendirilir.
- İhtar çekilir, tebliğ tarihi kayda alınır.
- Zamanaşımı ve talep artırımı için kontrol tarihleri belirlenir.
Bu açıklamalar genel niteliktedir; sözleşmenin türü ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebilir. Talebinizi somut belgelerle birlikte bir hukukçuya değerlendirtmeniz, usule ilişkin kayıpları önler.