Tazminat dosyalarında kaybedilen hakların önemli bölümü esasa ilişkin değil, hesap ve talebin kurulma biçimine ilişkin nedenlerden doğar. TBK, HMK ve TKHK ekseninde ilerleyen bu süreçte tazminat hesabının dava türüyle uyumlu kurulması, usule aykırı işlem riskini büyük ölçüde ortadan kaldırır.
Talebin Miktarı Belirlenebiliyor mu
İlk soru, dava açılırken alacağın miktarının davacıdan beklenebilecek özenle belirlenmesinin mümkün olup olmadığıdır. Miktar belirlenebiliyorsa tam eda davası açılmalıdır; buna rağmen belirsiz alacak davası açılması, dosyanın hukuki yarar yokluğundan reddine yol açabilir. Miktar gerçekten belirlenemiyorsa, belirsiz alacak davasında asgari bir tutar gösterilir ve yargılama sırasında miktar tam olarak belirlendiğinde talep artırılır. Kısmi dava ise, alacağın bölünebilir olduğu ve fazlaya ilişkin hakların açıkça saklı tutulduğu hallerde tercih edilir. Bu üç yol arasındaki seçim, faiz başlangıcını ve zamanaşımının kesildiği tutarı da doğrudan etkiler.
Hesabı Kalem Kalem Kurmak
Toplu bir rakam yerine kalemlerin ayrıştırılması, hem bilirkişi incelemesini yönlendirir hem de kısmi kabul halinde vekalet ücreti ve yargılama gideri dağılımını netleştirir:
- Fiili zarar: onarım, tedavi, yol ve bakım giderleri gibi belgeye dayalı kalemler
- Kazanç kaybı: çalışılamayan dönem ve gelir kaybını gösteren kayıtlar
- Kalıcı etki: çalışma gücü kaybına bağlı hesaplanan uzun vadeli zarar
- Manevi tazminat: kusur derecesi, olayın ağırlığı ve tarafların durumu birlikte değerlendirilir
Her kalemin altına dayanağı olan belge açıkça yazılmalı; dayanaksız kalan kalem hesap dışında bırakılmalıdır.
Zamanaşımı ve Faiz Başlangıcı
Haksız fiilden doğan tazminat isteminde zamanaşımı, zararın ve failin öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıldır. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı süreleri uygulanır; bu ayrım, geçmiş tarihli olaylarda dosyayı kurtaran unsur olabilir. Faiz bakımından ise haksız fiilde kural olarak olay tarihinden itibaren istem yapılır; sözleşmeye aykırılıkta temerrüt anı belirleyicidir. Talep sonucunda faiz türü ve başlangıcının yazılmaması, sonradan tamamlanması güç bir eksikliktir.
Rapor Sonrası Kritik İki Hafta
- Bilirkişi raporu tebliğ alınır alınmaz hesap yöntemi ve veri kaynakları kontrol edilir.
- İtiraz, kanunda öngörülen iki haftalık süre içinde ve somut hesap hatalarını göstererek yapılır.
- Rapor talebi karşılıyorsa talep artırımı ya da ıslah, süresi içinde ve tek seferlik hak dikkate alınarak planlanır.
- Harç ve gider yatırma tarihleri ayrı bir kontrol noktası olarak izlenir.
Değerlendirme
Tazminat davasında hesap, yargılamanın sonunda yapılan bir işlem değil, dava açılırken kurulan iskelettir. Olayın niteliğine ve tarafların sıfatına göre görevli mahkeme ve izlenecek yol değişir. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; talep tutarının ve dava türünün belirlenmesinde dosyanıza özgü hukuki değerlendirme almanız önem taşır.