Sözleşmeden doğan tazminat davalarında talep çoğu kez haklıdır; sonucu düşüren şey zararın hesabının kurulamamasıdır. Mahkeme, tarafın uğradığını söylediği zararı değil, dosyada hesaplanabilir biçimde gösterilen zararı hükme bağlar. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ekseninde hesabın nasıl kurulacağına bakalım.
Zararı Kalemlere Ayırmak
İlk adım, tek bir rakamın arkasındaki kalemleri ayrıştırmaktır. Fiilen yapılan giderler, elden çıkan kazanç, ikame edim için ödenen fark bedeli, gecikmeden doğan ek maliyetler ve varsa manevi zarar aynı torbaya konulmamalıdır. Her kalemin ayrı dayanağı, ayrı belgesi ve ayrı hesap yöntemi olur. Kalem ayrımı yapılmadan istenen götürü tutar, bilirkişi aşamasında dağılır.
Nedensellik Bağını Kurmak
Zararın varlığı kadar, bu zararın karşı tarafın davranışından doğduğu da gösterilmelidir. Sözleşmenin ihlal edildiği tarih, ihlalin türü ve zararın doğduğu an aynı zaman çizelgesine yerleştirilmelidir. Ayrıca zararın artmasını önlemek için makul adımların atıldığı ortaya konulmalıdır; bu yapılmadığında tazminat tutarında indirim gündeme gelebilir.
Belge Seti
- Sözleşme, ekleri, sipariş ve teslim belgeleri ile değişiklik yazışmaları.
- Ödemeyi ve gideri gösteren fatura, dekont ve muhasebe kayıtları.
- Kazanç kaybı iddiasında geçmiş dönem karşılaştırmalı verileri; iptal edilen sözleşmeler ve iptal yazıları.
- Temerrüde düşürme amaçlı ihtarname ve tebliğ belgesi; faiz başlangıcı bakımından belirleyicidir.
- Teknik konularda dava öncesi alınmış uzman görüşü ya da delil tespiti.
Talep Türünün Doğru Seçilmesi
Zarar tutarı başlangıçta tam olarak hesaplanamıyorsa, talebin niteliğinin buna göre belirlenmesi gerekir. Yanlış tercih, hesap raporundan sonra talebi artırma imkânını sınırlayabilir. Islah imkânı ise usul kurallarına ve zamanlamaya tabi olduğundan, dilekçe aşamasında yapılan tercih dosyanın tavanını belirler. Faiz türü ve başlangıç tarihi de ayrıca ve açıkça talep edilmelidir.
Sulh Masasında Hesabı Yeniden Kurmak
- Karşı tarafın kabul ettiği kalemler ile tartışmalı kalemler ayrıştırıldı mı?
- Yargılama gideri, bilirkişi ücreti ve süre maliyeti teklifin karşılığına eklendi mi?
- Anlaşma metni, henüz doğmamış zarar kalemlerini de kapsayacak biçimde mi yazılıyor; bu istenen bir sonuç mu?
- Karşı tarafın ödeme gücü, lehe bir kararın tahsilini gerçekçi kılıyor mu?
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; sözleşme hükümleri ve hesap verileri sonucu doğrudan etkiler. Dava açmadan ya da anlaşma imzalamadan önce hesabın hukuki ve mali yönden birlikte denetlenmesi yararlı olur.