Sözleşmeye aykırı, eksik veya kusurlu bir ifa ile karşılaşıldığında TBK'nın ayıba ilişkin hükümleri devreye girer; ilişkinin tüketici işlemi olması halinde TKHK, uyuşmazlığın çözüm usulü bakımından ise HMK ve arabuluculuk rejimi belirleyici olur. Uygulamada en çok kaybedilen nokta, arabuluculuk aşamasının bir formalite sanılmasıdır. Oysa bu aşamada söylenenler ve sunulan belgeler, sonraki dava için zemin oluşturur.
Ayıbı Zamanında Bildirmenin Önemi
Teslim alan tarafın muayene ve bildirim külfeti vardır. Bildirimin geç yapıldığı savunması, esasa girilmeden sonuç doğurabilecek güçtedir. Bu nedenle ayıp fark edildiği anda, içerik ve tarih belli olacak şekilde yazılı bildirim yapılmalıdır. Gizli ayıp iddiası varsa, ayıbın ne zaman ve nasıl ortaya çıktığı ayrıca anlatılmalıdır.
Arabuluculuk Öncesi Hazırlık
- Sözleşme, sipariş, teslim ve ödeme belgeleri tek dosyada birleştirilir.
- Ayıbın niteliği fotoğraf, teknik rapor veya servis kaydıyla somutlaştırılır.
- Talep dört seçenek üzerinden hesaplanır: bedel indirimi, onarım, yenisiyle değişim, sözleşmeden dönme.
- Her seçeneğin parasal karşılığı ayrı ayrı hesaplanıp yazılı hale getirilir.
- Karşı tarafın olası savunmaları listelenir ve her birine belge eşleştirilir.
Müzakere Masasında Ne Paylaşılmalı
Arabuluculukta tüm delilin masaya konması gerekmez; ancak talebin ciddiyetini gösteren çekirdek belgelerin paylaşılması anlaşma ihtimalini artırır. Buna karşılık, sonraki yargılamada karşı tarafın hazırlıksız yakalanmasını sağlayacak nitelikteki teknik değerlendirmelerin bu aşamada paylaşılıp paylaşılmayacağı, dosyanın gücüne göre karar verilmesi gereken bir tercihtir.
Anlaşma Belgesinin İçeriği
- Hangi kalemlerin kapsandığı ve hangilerinin dışarıda bırakıldığı
- Ödeme veya onarımın takvimi ve gecikme halinde sonucu
- Karşılıklı feragatin sınırı; ileride ortaya çıkabilecek zararların durumu
- Belgenin icra edilebilirliği için gerekli usulün tamamlanıp tamamlanmadığı
Anlaşamama Halinde Dosyanın Devri
Süreç anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, tutanağın içeriği ve tarafların masadaki tutumu sonraki aşamada gündeme gelebilir. Bu nedenle müzakere sırasında savunulan tutar ile dava dilekçesindeki talebin birbiriyle uyumlu olması gerekir. İki aşama arasında açıklanamayan bir fark, iddianın inandırıcılığını zayıflatır.
Bu rehber genel bilgi amaçlıdır ve her sözleşme ilişkisine aynı şekilde uygulanamaz. Ayıbın niteliği, tarafların sıfatı ve sözleşmedeki özel hükümler sonucu değiştirebileceğinden, önemli tutarlı uyuşmazlıklarda önceden hukuki destek almanız yerinde olur.