Sözleşmeye aykırılık ya da haksız fiil kaynaklı taleplerde davanın kaderini iki teknik tercih belirler: talebin nasıl hesaplandığı ve davanın nerede açıldığı. Tazminat dosyalarında bu iki başlık birbirini besler; çünkü seçilen mahkeme, uygulanacak usul ve delil imkanlarını da beraberinde getirir.
Talebin Hukuki Niteliği
Zararın kaynağı sözleşme ise TBK'nın borca aykırılığa ilişkin hükümleri, kaynağı haksız fiil ise haksız fiil sorumluluğuna ilişkin düzenlemeler devreye girer. Nitelendirme sadece teorik değildir: zamanaşımı süresi, ispat yükünün dağılımı ve faizin işlemeye başladığı an bu ayrıma göre değişir. Taraflardan biri tüketici sıfatını taşıyorsa TKHK kapsamındaki koruyucu hükümler ayrıca değerlendirilir.
Yetki Seçeneklerini Kullanmak
Genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Haksız fiil kaynaklı taleplerde davacı ayrıca fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği yer ve zarar görenin yerleşim yeri mahkemelerinden birini seçebilir. Sözleşmeden doğan davalarda ifa yeri mahkemesi de gündeme gelir. Tacirler arasındaki ilişkilerde geçerli bir yetki sözleşmesi varsa bu seçim daralır. Uyuşmazlık ticari nitelikteyse dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır.
Hesaplamayı Ölçülebilir Kurmak
Tazminat talebi, toplu bir rakam yerine kalem kalem gösterildiğinde hem bilirkişi incelemesi kolaylaşır hem de kısmi kabul riski azalır. Fiili zarar, yoksun kalınan kazanç ve varsa manevi tazminat ayrı başlıklarda toplanmalıdır. Zararın tam olarak belirlenemediği hallerde belirsiz alacak davası imkanı değerlendirilebilir; ancak bu yolun koşulları dar yorumlandığından, tercih gerekçesi dilekçede açıkça kurulmalıdır.
Faiz ve Temerrüt Anı
Faizin başlangıcı çoğu dosyada gözden kaçan bir kayıp kalemidir. Sözleşmeye aykırılıkta temerrüt kural olarak ihtarla kurulur; ihtarın karşı tarafa ulaştığı an belirleyicidir. İhtarnamenin geç tebliğ edilmesi ya da eski adrese gönderilmesi, aylarca faiz kaybına yol açabilir. Haksız fiilde ise durum farklıdır ve zararın doğduğu an öne çıkar.
Dosya Kurulumunda Sıra
- Zarar doğuran olay tarih ve belge sırasıyla yazılır.
- Talep kalemleri ayrıştırılır, her kalem için dayanak belge eşleştirilir.
- İhtar ve yazışmaların tebliğ tarihleri tek tabloda toplanır.
- Zamanaşımı süresi, nitelendirmeye göre iki ihtimal üzerinden hesaplanır.
- Yetki seçenekleri arasında delil ve tanık erişimi dikkate alınarak tercih yapılır.
Kapanış
İyi kurulmuş bir tazminat dosyası, hesabın anlaşılır olmasıyla başlar. Sözleşme metni ve zarar yapısı her olayda farklılaştığından, nitelendirme ve yetki tercihi dosyanın kendi verileri üzerinden yapılmalıdır. Bu yazı genel bilgilendirme sağlar; talebiniz için hukuki değerlendirme almanız önerilir.