Sözleşme ilişkisinden doğan tazminat taleplerinde dosyanın seyri çoğu zaman ilk yazılan ihtarname ile belirlenir. Türk Borçlar Kanunu, borçlunun temerrüde düşürülmesini ve sözleşmeye aykırılığın karşı tarafa bildirilmesini pek çok hâlde talebin ön koşulu gibi işletir. Bu rehber, tazminat dosyasını ihbar ve ihtar ekseninde kurarken bildirimin muhataba geç ulaşmasının doğurduğu kayıpları azaltmaya odaklanır.
İhtarın Hangi İşlevi Gördüğünü Baştan Belirleyin
Aynı metin, dosyaya göre farklı işlev üstlenir: kimi zaman borçluyu temerrüde düşürür, kimi zaman ayıp bildirimidir, kimi zaman da sözleşmeden dönme veya fesih iradesinin açıklanmasıdır. Bu işlev baştan netleştirilmediğinde ihtarname hem gereksiz uzar hem de asıl sonucu doğurmaz. Metinde talebin dayanağı, ödenmesi istenen kalem ve verilen sürenin sonunda hangi hakkın kullanılacağı ayrı ayrı yazılmalıdır.
Tebligat Gecikmesi Dosyada Neyi Bozar
İhtarnamenin muhataba ulaşma tarihi, verilen sürenin işlemeye başladığı andır. Adres kaydı eski olduğunda, muhatap adreste bulunamadığında veya tebliğ evrakı iade döndüğünde alacaklının hesapladığı takvim ile dosyadaki gerçek takvim ayrışır. Bu ayrışma, faiz başlangıcının tartışmalı hâle gelmesine, fesih iradesinin erken kullanılmış sayılmasına ve karşı tarafın süre henüz dolmadan işlem yapıldığı savunmasını yöneltmesine yol açar.
Tüzel kişi muhataplarda ticaret sicilindeki adres ile fiilî işyeri adresinin farklılaşması sık görülür. Elektronik tebligat kapsamındaki muhataplarda ise bildirimin sisteme düştüğü an ile fiilen okunduğu an karıştırılmamalıdır.
İhtar Göndermeden Önceki Kontrol Listesi
- Muhatabın güncel adresi sicil, sözleşme ve son yazışmalardan çapraz doğrulandı mı
- Sözleşmede bildirim adresi ve bildirim usulü kararlaştırılmış mı, bu kayda uyuldu mu
- Verilen süre sözleşmedeki süreyle ve işin niteliğiyle uyumlu mu
- Talep edilen tazminat kalemleri ayrıştırılmış ve hesaplanabilir biçimde yazılmış mı
- İhtarın tebliğ şerhi ve ekleri dosyada saklanacak şekilde arşivlendi mi
Gecikme Fark Edildiğinde İzlenecek Sıra
- Tebliğ evrakının akıbeti sorgulanır; iade sebebi şerhten okunur.
- Adres araştırması yenilenir, gerekiyorsa farklı adrese ikinci bildirim yapılır.
- İlk bildirime dayanan tarih hesapları yeniden kurulur, faiz ve fesih tarihi düzeltilir.
- Süreye bağlı hakkın kullanımı geciktiyse, kullanılabilir alternatif talepler gözden geçirilir.
- Karşı tarafın süre savunmasına karşı, bildirimin ulaştığını gösteren yan deliller derlenir.
Talebi Ölçülebilir Yazmanın Getirisi
Tazminat talebinin miktarı belirsiz bırakıldığında, karşı tarafın ödeme yapması da güçleşir. Zararın kalem kalem gösterilmesi hem müzakere ihtimalini artırır hem de yargılamaya gidilmesi hâlinde bilirkişi incelemesinin sınırlarını daraltır. Uygulamada, faturaya veya ödeme belgesine bağlanabilen kalemler ile takdire bağlı kalemlerin ayrı başlıklarda tutulması yararlı olur.
Bu metin genel nitelikte bilgilendirme sunar; sözleşmenin kendi hükümleri, bildirim tarihleri ve zamanaşımı durumu sonucu değiştirebileceğinden, dosyanız için bir hukukçuyla birlikte değerlendirme yapılması yerinde olur.