Sözleşme ilişkisinde teslim edilen edimin ayıplı çıkması halinde tartışma iki noktada yoğunlaşır: ayıbın gerçekten var olup olmadığı ve alıcının bunu zamanında bildirip bildirmediği. TBK ve HMK hükümleri, tüketici işlemi söz konusuysa TKHK ile birlikte, bu iki sorunun cevabını doğrudan ispat düzenine bağlar.
Gözden Geçirme ve Bildirim Külfeti
Alıcı, teslim aldığı şeyi işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz gözden geçirmek ve ortaya çıkan ayıpları uygun süre içinde satıcıya bildirmekle yükümlüdür. Bildirim yapılmazsa, açık ayıplar bakımından edim kabul edilmiş sayılır. Gizli ayıplarda ise süre, ayıbın ortaya çıktığı andan itibaren işler. Bu ayrım, hangi tarihin esas alınacağını belirlediği için dosyanın ilk hazırlık adımıdır.
İhbarın Ulaşmaması Neden Riskli
Bildirim, karşı tarafın hâkimiyet alanına ulaştığında sonuç doğurur. Yalnızca telefonla yapılan görüşmeler ya da kurumsal olmayan bir e-posta adresine gönderilen mesajlar, uyuşmazlık büyüdüğünde inkâr edildiğinde ispat güçlüğü yaratır. Bu nedenle ihbarın noter aracılığıyla veya teslim kaydı bırakan bir yöntemle yapılması, ayıp iddiasının değil, bildirim tarihinin tartışılmasını önler.
Delil Klasörünün İçeriği
- Sözleşme, sipariş formu, teklif yazışmaları ve teknik şartname
- Teslim tutanağı, irsaliye ve kabul kaydı
- Ayıbı gösteren tarihli fotoğraf, video ve ölçüm kayıtları
- Servis, tamir ve iade talep kayıtları
- Gönderilen ihbarın metni ile tebliğ belgesi
- Ayıp nedeniyle doğan ek masrafların faturaları
Talep Kalemleri ve Zamanaşımı
- Sözleşmeden dönme, bedelden indirim, onarım veya ayıpsız benzeriyle değişim seçeneklerinden hangisinin öncelikli talep olduğunu belirleyin.
- Alternatif talebi de dilekçede terditli biçimde ileri sürün.
- Kural olarak teslim tarihinden itibaren işleyen iki yıllık zamanaşımı süresini takvime işleyin.
- Ayıp ağır kusurla gizlenmişse bu sürenin ileri sürülemeyeceğini dilekçede belirtin.
- Delil tespiti gerekiyorsa, malın durumu değişmeden mahkemeden tespit isteyin.
Ticari nitelikteki alım satımlarda gözden geçirme ve bildirim beklentisi daha katıdır; bu ilişkilerde bildirim gecikmesi hak kaybına daha hızlı yol açar. Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; sözleşmenin türü ve tarafların sıfatı değerlendirmeyi değiştireceğinden, belgelerinizle birlikte hukuki görüş almanız önerilir.