Bir sözleşmenin ihlal edildiğini fark etmekle bunu karşı tarafa hukuken geçerli biçimde bildirmek arasında, çoğu dosyanın sonucunu belirleyen bir mesafe vardır. TBK düzeninde temerrüt, dönme, fesih ve tazminat taleplerinin önemli bölümü ihbarın ne zaman ve kime ulaştığına bağlanır. Aşağıdaki rehber, sözleşme ihlali dosyalarında ihbar aşamasını denetlenebilir bir kontrol listesine dönüştürmeyi ve bildirimin geç ulaşmasından doğan kayıpları azaltmayı amaçlar.
İhbar Aslında Neyi Başlatır?
İhbar yalnızca bir uyarı metni değildir; hukuki sonuç doğuran bir irade açıklamasıdır. Borçluya süre verilmesi, temerrüdün doğması, faiz işletilmesi ve sözleşmeden dönme hakkının kullanılabilir hâle gelmesi çoğunlukla bu bildirime bağlanır. Dolayısıyla ihbarın içeriği kadar, ulaşma anının kayıt altına alınması da esastır.
Tebligat Gecikmesi Zinciri Nerede Kırar?
Uygulamada en sık görülen tablo şudur: ihtar zamanında hazırlanır, fakat adres yanlış veya eski olduğu için tebliğ haftalar sonra gerçekleşir. Bu gecikme, verilen sürenin fiilen kısalmasına, dönme beyanının erken kabul edilmesine ya da karşı tarafın haberdar değildim savunmasına zemin hazırlar.
- Sözleşmede yazılı tebligat adresi ile güncel resmî adres farklıysa hangisinin esas alınacağı belirsiz kalır.
- Şirketlerde KEP adresi varken fiziki tebligat tercih edilmesi süreyi uzatır.
- Tebliğ mazbatasındaki şerhler okunmadığında, geçersiz tebligat sonradan fark edilir.
İhbar Öncesi Kontrol Listesi
- Sözleşmedeki bildirim maddesi okunur: şekil şartı, adres ve muhatap netleştirilir.
- İhlalin hangi edimde ve hangi tarihte doğduğu tek cümleyle yazılır.
- Verilecek süre, edimin niteliğine uygun ve ölçülebilir biçimde belirlenir.
- Bildirim kanalı seçilir; kayıt üretmeyen kanallar tek başına kullanılmaz.
- Tebliğ tarihi öğrenilir öğrenilmez takvime işlenir ve sonraki adım tarihi belirlenir.
Metnin İçeriğinde Sık Yapılan Hatalar
Genel ifadelerle yazılan ihtarlar, sonraki aşamada talebin kapsamını daraltır. Hangi edimin, hangi ölçüde yerine getirilmediği; ne talep edildiği ve süre sonunda hangi hakkın kullanılacağı açıkça yazılmalıdır. Aynı metinde birbiriyle çelişen taleplerin bulunması (hem aynen ifa hem dönme) karşı tarafa savunma alanı açar. Kısmi ifa kabul edilmişse bunun ihtirazi kayıtla yapılıp yapılmadığı da not edilmelidir.
Bildirim Sonrası Dosya Düzeni
İhbar gönderildikten sonra dosya kapanmaz. Süre içinde gelen cevaplar, kısmi ödemeler, teslimatlar ve yazışmalar tarih sırasıyla tek bir dizinde toplanmalıdır. Bu düzen, ileride ispat yükünün paylaşımında ve zamanaşımı tartışmasında belirleyici olur.
Buradaki değerlendirmeler genel nitelikte olup her sözleşmenin kendi hükümleri ve tarafların yazışma geçmişi sonucu değiştirebilir. Somut bir ihtilafta adım atmadan önce dosyanızı bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmenizde yarar vardır.