Cezanın kesinleşmesinden sonra ortaya çıkan sorunlar, yargılama aşamasındakilerden farklı bir mantıkla çözülür. 5275 sayılı CGTİHK infaz rejimini düzenlerken, CMK ve TCK hükümleri belirli noktalarda devreye girer. Burada en sık yapılan hata, infaz aşamasına ait bir talebin hükmü veren mahkemeye ya da tersine, hükme ilişkin bir itirazın infaz merciine yöneltilmesidir.
Talebin Niteliği Mercii Belirler
İnfaz kurumu idaresinin işlem ve eylemlerine karşı şikâyet ile hükmün nasıl infaz edileceğine ilişkin uyuşmazlık aynı şey değildir. Ceza infaz kurumundaki disiplin cezası, ziyaret ve haberleşme kısıtı, nakil gibi konular infaz hâkimliğinin alanına girerken; mahsup, içtima ya da hükmün yorumuna ilişkin sorunlar kural olarak hükmü veren mahkemenin işidir. Denetimli serbestlik uygulamasına ilişkin kararlar ise kendi düzeni içinde ayrı bir yol izler.
Kısa Süreler ve Öğrenme Tarihi
İnfaz aşamasındaki şikâyet ve itiraz süreleri kısadır ve genellikle işlemin öğrenilmesinden itibaren işler. Ceza infaz kurumunda bulunan kişi bakımından "öğrenme", çoğu zaman tebliğ tutanağının imzalatıldığı andır. Bu noktada iki risk vardır: tutanağın geç imzalatılması ve dilekçenin kuruma verildiği tarih ile mercie ulaştığı tarih arasındaki fark. Kurum idaresine verilen dilekçenin kayıt tarihi bu nedenle mutlaka not edilmelidir.
Dilekçeyi Güçlendiren Unsurlar
- Şikâyete konu işlemin tarihi, sayısı ve kim tarafından tesis edildiği
- İşlemin öğrenildiği tarihi gösteren tutanak veya kayıt
- Hangi hakkın nasıl kısıtlandığının somut anlatımı
- Varsa kurum içi yazışmalar, gözlem ve değerlendirme raporlarına ilişkin talep
- Talebin açık ve tek cümlelik ifadesi: neyin iptali ya da düzeltilmesi isteniyor?
Koşullu Salıverilme ve Denetimli Serbestlik Hesabında Kontrol Noktaları
Hesaplama hataları uygulamada sanılandan sık görülür. Tutukluluk süresinin mahsubu, farklı dosyalardaki cezaların birleştirilmesi, ceza infaz kurumundaki iyi hâl değerlendirmesi ve kanun değişikliklerinin geçiş hükümleri birlikte etki eder. Bu nedenle:
- Kesinleşmiş tüm hükümlerin listesi tek sayfada toplanır.
- Her dosya için gözaltı ve tutukluluk tarihleri ayrı ayrı yazılır.
- Müddetname üzerindeki hesap, kalem kalem kontrol edilir.
- Hatalı bulunan kalem için itiraz dilekçesi, hangi rakamın neden yanlış olduğunu göstererek yazılır.
- Yeni bir hüküm kesinleştiğinde müddetnamenin güncellenip güncellenmediği izlenir.
Ret Kararından Sonrası
İnfaz hâkimliği kararlarına karşı itiraz yolu açıktır ve bu itiraz belirli bir mercie yapılır. Ret kararı geldiğinde ilk yapılması gereken, kararın gerekçesinde hangi noktanın kabul edilmediğini tespit etmektir: usulden ret ile esastan ret sonraki adımı tamamen değiştirir. Aynı talebin aynı gerekçeyle tekrarlanması sonuç doğurmaz.
İnfaz hukukunda hesaplar ve merciler dosya bazında farklılaşır. Bu rehber genel bir yön çizmekte olup, müddetnameye veya bir infaz işlemine itiraz etmeden önce dosyanızı inceleyecek bir hukukçudan görüş almanız önemlidir.