Kanun yoluna başvuru, çoğu ceza dosyasında esasa ilişkin tartışmadan önce bir takvim ve usul disiplini meselesidir. CMK çerçevesinde yürüyen istinaf ve temyiz aşamasında en sık karşılaşılan kayıp, haksızlığın anlatılamaması değil, anlatma imkânının usulen kapanmasıdır. Aşağıdaki sıra, 5275 sayılı Kanun kapsamındaki infaz sonuçları da gözetilerek kurgulanmıştır.
Sürenin Başladığı An: Tefhim mi Tebliğ mi
Karar duruşmada yüze karşı açıklanmışsa süre o andan; yokluğunda verilmişse tebliğden işlemeye başlar. Sanığın duruşmada bulunup bulunmadığı, müdafiin hazır olup olmadığı ve tutanağa nasıl geçirildiği bu nedenle ilk kontrol edilecek unsurdur. Bu belirleme yapılmadan hazırlanan başvuru dilekçesi, içeriği ne kadar güçlü olursa olsun süre yönünden tartışmaya açık kalır.
Kısa Karar ile Gerekçeli Karar Arasındaki Boşluk
Uygulamada başvuru dilekçesi çoğu kez gerekçeli karar tebliğ edilmeden verilir. Bu aşamada yapılacak doğru iş, başvuruyu süresinde yapıp gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra ek dilekçe ile sebepleri genişletmektir. Aksi hâlde başvuru sebepleri, tartışılması gereken gerekçeye hiç değinmemiş olur.
Başvuru Sebeplerini Somutlaştırmak
- Hangi delilin değerlendirilmediği, dosyadaki sayfa ve tarih referansıyla gösterilir.
- Eksik soruşturma iddiası, talep edilip reddedilen somut araştırmaya bağlanır.
- Nitelendirmeye itiraz ediliyorsa, kabul edilen maddi olayla varılan sonuç arasındaki çelişki ayrıca kurulur.
- Lehe hükümlerin uygulanmadığı iddiası, cezanın belirlenme aşamasıyla eşleştirilir.
Delil Eksikliğinin İkinci Derecedeki Görünümü
Kanun yolunda yeni delil sunma imkânı ilk derecedeki kadar geniş değildir. Bu nedenle ilk derecede sunulmayan tanık, belge veya uzman görüşünün neden o aşamada sunulamadığı da açıklanmalıdır. Duruşma açılmasını gerektiren bir tartışma varsa, bunun talebi ayrıca ve gerekçeli biçimde yazılmalıdır.
Başvuru Öncesi Son Kontroller
- Kararın kesinlik sınırına girip girmediği ve hangi kanun yolunun açık olduğu belirlenir.
- Başvurunun yapılacağı mahkeme ve dilekçenin verileceği yer teyit edilir.
- Vekâlet ve müdafi görevlendirme durumu güncellenir.
- Tutukluluk veya infaz süreci varsa, başvurunun bu süreçle ilişkisi ayrıca planlanır.
- Dilekçenin verildiğine dair kayıt ve tarih belgesi dosyada saklanır.
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi tarif eder; her ceza dosyasının delil durumu ve karar gerekçesi kendine özgüdür. Kanun yoluna başvuru öncesinde dosyanın bir avukatla birlikte incelenmesi, geri dönüşü olmayan hak kayıplarını önler.