İstinaf başvurusunda çoğu dilekçe, ilk derecede söylenenleri tekrar eder. Oysa bu aşamada asıl mesele, hükmü ayakta tutan gerekçenin hangi noktada dosyayla örtüşmediğini göstermektir. Aşağıdaki kontrol listesi, CMK, TCK ve 5275 çerçevesinde ispata yönelik itirazların düzenli biçimde kurulmasını amaçlar.
Sebepleri Yazmadan Önce Kararı Ayrıştırmak
Gerekçeli karar okunurken üç sütun oluşturulmalıdır: mahkemenin sabit kabul ettiği vakıalar, bu vakıaların dayandırıldığı deliller ve delilin dosyadaki karşılığı. Üçüncü sütunun boş kaldığı her satır, istinaf sebebine dönüşecek potansiyel bir eksikliktir. Bu ayrıştırma yapılmadan yazılan dilekçe, mahkemenin akıl yürütmesini hedef almak yerine sonucu tartışmakla yetinir.
İspata İlişkin İtirazların Yazımı
Delilin hukuka uygun elde edilip edilmediği, dosyaya usulüne uygun girip girmediği ve duruşmada tartışılıp tartışılmadığı ayrı başlıklarda ele alınmalıdır. Beyanı hükme esas alınan tanığın huzurda dinlenmemiş olması, teknik inceleme raporundaki çelişkinin giderilmemesi ya da savunmanın delil toplama talebinin gerekçesiz reddedilmesi, sonuca etkili olduğu somut biçimde gösterildiğinde anlam kazanır.
Süre ve Şekil Riskleri
- Başvuru süresinin, tefhim ile tebliğ arasındaki fark gözetilmeden hesaplanması
- Sebeplerin süresinde bildirilmemesi ve inceleme kapsamının daralması
- Hükmün tüm kalemlerine değil yalnızca cezaya itiraz edilmesi; tedbirlerin ve yan kararların atlanması
- Duruşmalı inceleme talebinin dilekçede açıkça yazılmaması
- Kanun yolu bakımından kesin nitelikteki kararların gözden kaçırılması
Dilekçe Hazırlık Sırası
- Gerekçeli karar ile duruşma tutanakları karşılaştırmalı olarak okunur.
- Her istinaf sebebi için dosyadaki sayfa karşılığı not edilir.
- Usule ilişkin sebepler ile esasa ilişkin sebepler ayrı başlıklarda toplanır.
- Sonuca etkisi açıklanamayan itirazlar dilekçeden çıkarılır.
- Talep kısmı; bozma, düzelterek karar verilmesi ve duruşma açılması yönünden ayrı ayrı yazılır.
İnfaz Boyutunun Gözden Kaçmaması
Hükmün infazına ilişkin sonuçlar 5275 çerçevesinde ayrıca değerlendirilir. Denetimli serbestlik, koşullu salıverilme ve mahsup hesabı bakımından kararın hangi ifadeleri taşıdığı önemlidir; bu nedenle istinaf dilekçesinde yalnızca mahkûmiyet değil, infaza etkili belirlemeler de gözden geçirilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Suç niteliği, delil durumu ve yargılamanın seyri her dosyada farklı olduğundan, başvuru yapılmadan önce dosya üzerinden meslekî inceleme yapılması gerekir.