Ceza yargılamasında görev, tarafların iradesine bırakılmamış bir konudur ve kamu düzenine ilişkindir. CMK ile TCK'nın birlikte okunmasını gerektiren bu başlıkta yapılan hata, aylarca süren bir yargılamanın sonuçsuz kalmasına yol açabilir. 5275 sayılı Kanun kapsamındaki infaz aşaması da doğru mahkemeden verilmiş bir karara bağlıdır. Bu rehber, kovuşturma boyunca görev denetimini nasıl sürdüreceğinizi anlatır.
Görev ile Yetki Karıştırılmamalıdır
Yetki, davanın hangi yer mahkemesinde görüleceğini; görev ise hangi derece ve türdeki mahkemenin bakacağını belirler. Yetki itirazı belirli bir aşamaya kadar ileri sürülebilirken, görev sorunu yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Sanık ya da müdafi bu konuda sessiz kalsa dahi mahkeme kendiliğinden karar vermek zorundadır.
Görev Denetiminde Bakılacak Başlıklar
- İddianamedeki sevk maddeleri ve bu maddelere bağlanan cezanın üst sınırı
- Suçun ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren katalog içinde yer alıp almadığı
- Birden çok suç varsa bağlantı hükümlerinin uygulanıp uygulanmadığı
- Sanığın yaşı ve çocuk mahkemelerinin görev alanına giren bir durum bulunup bulunmadığı
- Özel kanunlarda öngörülmüş özel görev kurallarının varlığı
Nitelendirme Değişirse Ne Olur
Yargılama sırasında delil durumuna göre suç nitelendirmesi değişebilir. Nitelendirmenin değişmesi görev kuralını da etkiliyorsa mahkeme görevsizlik kararı verir ve dosya görevli mahkemeye gönderilir. Bu aşamada daha önce toplanan delillerin hukuki değeri tartışılabildiğinden, tanık beyanlarının ve keşif tutanaklarının yeniden değerlendirilmesi gündeme gelir. Savunma açısından bu geçiş, ek delil sunmak için de bir fırsattır.
Usule Aykırı İşlem Doğuran Anlar
- Görevsiz mahkemede esasa ilişkin savunma yapılıp itirazın tutanağa geçirilmemesi
- Duruşmaya çağrı kâğıdının usulüne uygun tebliğ edilmemesi ve buna rağmen yargılamaya devam edilmesi
- Müdafi bulunması zorunlu hâllerde müdafi olmaksızın işlem yapılması
- Delil toplama taleplerinin karara bağlanmadan yargılamanın kapatılması
- Görevsizlik kararı sonrası yeni mahkemede önceki taleplerin yenilenmemesi
Savunma Tarafında Zaman Yönetimi
Görev itirazının en geç hangi aşamada ileri sürüleceği değil, hangi aşamada kayda geçirildiği önemlidir. Duruşma tutanağına geçmeyen bir beyan, sonraki aşamalarda dayanak yapılamaz. Bu nedenle her celse sonunda tutanak örneği alınmalı ve talepler yazılı dilekçe ile de tekrarlanmalıdır.
Bu yazı genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır. İsnat edilen suç, dosyadaki delil durumu ve sanığın kişisel koşulları izlenecek yolu belirler; kovuşturma başlamadan savunma stratejisinin bir hukukçuyla kurulması önem taşır.