Ceza yargılamasında esasa ilişkin en güçlü itiraz bile, kanun yoluna süresinde başvurulmadığında incelenmez. Ceza Muhakemesi Kanunu istinaf ve temyiz için birbirinden farklı süreler öngörür; ayrıca sürenin başlangıcı, hükmün duruşmada açıklanıp açıklanmadığına ve sanığın o sırada hazır bulunup bulunmadığına göre değişir. Bu ayrımların dosya bazında yazılı hâle getirilmesi, usulden kaynaklanan kayıpların önündeki en pratik engeldir.
Sürenin başlangıcını belirleyen iki hâl
Hüküm sanığın yüzüne karşı açıklanmışsa süre açıklama tarihinden itibaren işler. Sanık duruşmada hazır değilse süre, hükmün usulüne uygun tebliğinden itibaren başlar. İstinaf için tanınan süre yedi gün, temyiz için tanınan süre ise on beş gündür. Gerekçeli kararın sonradan yazılması bu süreleri kendiliğinden uzatmadığından, uygulamada önce süre tutum dilekçesi verilmesi, gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra ise ayrıntılı sebeplerin sunulması tercih edilir.
Başvuruyu şekil yönünden güvenceye almak
- Dilekçe, kararı veren mahkemeye verilir ya da kayda geçirilir.
- Tutuklu sanık bakımından kurum kayıtları da başvuru tarihini gösterir.
- Süre tutum dilekçesi mutlaka tarih ve dosya numarasıyla eşleştirilir.
- Birden fazla sanık varsa her biri için başvuru durumu ayrı kontrol edilir.
- Hangi hükümlerin kesin nitelikte olduğu baştan tespit edilir.
Sebepleri yazarken nelere odaklanılır
İstinaf incelemesi maddi olayı da kapsadığından, delil değerlendirmesindeki hatalar, dinlenmeyen tanıklar ve toplanmayan deliller bu aşamada gündeme getirilebilir. Temyiz aşamasında ise inceleme hukuka aykırılıkla sınırlıdır; bu nedenle sebepler, mahkemenin ulaştığı sonucun değil, uyguladığı kuralın hatalı olduğunu göstermeye yönelmelidir. Cezanın belirlenmesi, indirim hükümlerinin uygulanması ve 5275 sayılı Kanun kapsamında infaza etkili tespitler de ayrı başlıklar hâlinde ele alınmalıdır.
Kontrol listesi
- Hükmün açıklandığı tarih ve sanığın hazır olup olmadığı belirlenir.
- Tebligat yapılmışsa parçası dosyadan temin edilir.
- Süre tutum dilekçesi verilir ve kaydı saklanır.
- Gerekçeli kararın tebliğ tarihine göre ayrıntılı dilekçe takvimi kurulur.
- Lehe olan kanun ve infaz hükümleri ayrıca değerlendirilir.
Kanun yolu başvuruları biçim kurallarına sıkı biçimde bağlıdır ve kaçırılan bir gün telafi edilemez. Buradaki genel çerçeve dosyanızın özelliklerine göre farklılaşabileceğinden, karar açıklandığı anda bir hukukçuyla temasa geçmek en güvenli yoldur.