Ceza muhakemesinde koruma tedbirleri, soruşturmanın selameti için öngörülmüş ancak temel haklara doğrudan dokunan işlemlerdir. Bu nedenle Ceza Muhakemesi Kanunu bunları sıkı şekil şartlarına bağlar. Arama, elkoyma, dijital materyale el konulması veya tutuklama gibi tedbirlerde savunmanın ilk işi, tedbirin esasını tartışmadan önce nasıl uygulandığını incelemektir; çünkü usule aykırı biçimde elde edilen delilin ispat değeri tartışmalı hale gelir.
Kararın kendisini okuyun
İtiraz hazırlığının başlangıcı, tedbire dayanak kararın ve tutanakların dosyadan temin edilmesidir. İncelenmesi gereken noktalar şunlardır: kararı veren merci yetkili mi, karar gerekçeli mi, kapsamı hangi yer ve hangi eşya ile sınırlı, süre öngörülmüş mü ve uygulama bu sınırlar içinde mi kalmış. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde verilen yazılı emirlerin, kanunda öngörülen süre içinde hakim onayına sunulup sunulmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Dijital materyalde ayrı bir titizlik gerekir
- Bilgisayar ve veri taşıyıcılarına ilişkin işlemlerde yedekleme yapılıp yapılmadığı
- İmaj alma sırasında karma değerlerinin tutanağa geçirilip geçirilmediği
- Şüphelinin veya müdafiin hazır bulunma imkanının sağlanıp sağlanmadığı
- Talep halinde yedekten bir kopyanın ilgiliye verilip verilmediği
- El konulan cihazın mühürlenmesi ve muhafaza zincirinin kesintisiz belgelenmesi
Bu adımlardaki kopukluklar, sonradan üretilen bilirkişi raporunun dayanağını da tartışmalı hale getirir.
İtiraz öncesi kontrol listesi
- Karar ve uygulama tutanaklarının tebliğ ya da öğrenme tarihi belirlendi mi? İtiraz süresi buradan işler.
- İtirazın yapılacağı merci doğru tespit edildi mi?
- Her aykırılık ayrı başlık altında ve tutanaktaki hangi satıra dayandığı gösterilerek mi yazıldı?
- Tedbirin ölçülülüğü, yani daha hafif bir tedbirin yeterli olup olmadığı tartışıldı mı?
- El konulan eşyanın iadesi veya yediemine teslimi ayrıca talep edildi mi?
- Tutuklama söz konusuysa adli kontrol seçenekleri somut olarak önerildi mi?
İspat stratejisiyle bağlantı
Usule ilişkin itirazlar, tek başına dosyayı sonuçlandıran araçlar değildir; asıl işlevleri, aleyhe delilin değerini azaltmak ve savunmanın kendi delil zincirine alan açmaktır. Bu nedenle itiraz dilekçesiyle birlikte, savunma tanıkları, kamera kayıtlarının temini ve iletişim kayıtlarının çözümüne ilişkin talepler de gecikmeden ileri sürülmelidir; kayıtların saklama süreleri sınırlıdır.
Hatırlatma
Bu içerik genel çerçeveyi anlatır; suçun niteliği, tedbirin türü ve soruşturmanın aşaması izlenecek yolu değiştirir. Koruma tedbiriyle karşılaşan kişinin, tutanakların bir örneğini temin ederek gecikmeden bir müdafi ile görüşmesi uygun olur.