Koruma tedbirlerinde en sık yaşanan kayıp, itirazın haksız bulunmasından değil, yanlış mercie veya süresinden sonra verilmesinden doğar. CMK, TCK ve 5275 sayılı infaz mevzuatının kesiştiği bu alanda kararı veren makam ile itirazı inceleyen makam birbirinden farklıdır.
Soruşturma ve Kovuşturmada Karar Mercii Değişir
Soruşturma evresinde tutuklama, adli kontrol, arama ve el koyma gibi tedbirlere kural olarak sulh ceza hakimliği karar verir. İddianame kabul edildikten sonra ise yetki, davayı gören mahkemeye geçer. Aynı talep, dosyanın hangi evrede olduğuna göre farklı makama yöneltilir. Bu nedenle dilekçe yazılmadan önce iddianamenin kabul edilip edilmediği teyit edilmelidir.
İtiraz Dilekçesi Nereye Verilir
İtiraz, kararı veren makama sunulur. Bu makam kararını düzeltebilir; düzeltmezse dosyayı incelemekle görevli mercie gönderir. Uygulamada sık görülen hata, dilekçenin doğrudan üst mercie götürülmesi ve arada geçen sürede itirazın süresini yitirmesidir. Doğru yol, dilekçeyi kararı veren makamın kaydına vermek ve havale tarihini belgelemektir.
Yedi Günlük İtiraz Süresi ve Süreye Bağlı Olmayan Talepler
Koruma tedbiri kararlarına itiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde yapılır. Buna karşılık tutukluluk halinin devamına ilişkin değerlendirme dosya kapsamında düzenli aralıklarla yeniden yapılır ve şüpheli ya da sanık tarafından salıverilme talebi her aşamada ileri sürülebilir. Yedi günlük itiraz süresini kaçırmış olmak, salıverilme talebinde bulunma imkanını ortadan kaldırmaz; ancak iki yolun gerekçe kurgusu farklıdır.
Arama ve El Koymada Ayrı Denetim Noktaları
Aramanın hukuka uygunluğu, kararın kapsamı ve fiili uygulama ayrı ayrı tartışılabilir. Karar metnindeki yer, kişi ve eşya tanımının dışına çıkılıp çıkılmadığı, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde verilen yazılı emrin süresinde hakim onayına sunulup sunulmadığı denetlenmelidir. El konulan eşyanın iadesi talebi de ayrı bir dilekçeyle ve kendi gerekçesiyle ileri sürülür; itiraz dilekçesi içinde tek cümleyle geçiştirildiğinde çoğu zaman değerlendirilmeden kalır.
Dilekçenin İçeriğinde Aranan Somutluk
- Hangi karara, hangi tarihte öğrenilerek itiraz edildiği açıkça yazılmalı.
- Kaçma ve delil karartma şüphesine ilişkin somut olguların dosyada bulunmadığı gösterilmeli.
- Adli kontrol gibi daha hafif tedbirlerin yeterliliği ayrıca gerekçelendirilmeli.
- Dosyada kısıtlama kararı varsa, savunma hakkına etkisi ayrıca dile getirilmeli.
Buradaki anlatım genel bir çerçevedir; isnadın türü, delil durumu ve dosyanın evresi sonucu doğrudan etkiler. Koruma tedbiriyle karşılaşan bir yakınınız varsa süre işlerken hukuki destek alınması önem taşır.